فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

موتیف‌ها را عناصر،مفاهیم، نام‌ها،نشانه‌ها و ایده‌هایی می‌دانند که در اشکال و انواع مختلف، در آثار ادبی و هنری، به عنوان جان‌مایه‌های مهم متن حضور دارند و به طور ترجیعی، در محور یک اثر یا آثار متعدد از یک نویسنده به‌کار می‌روند. با بررسی چند اثر از یک نویسنده، ممکن است به موتیفی پی ببریم که به شیوه‌های مختلف در تمامی آثار او حضور دارند و به نوعی دغدغه‌ی ذهنی نویسنده هستند که او به هر دلیلی، توجه ویژه‌ای نسبت به آن موتیف داشته است. این مقاله، جستاری تحلیلی در چگونگی حضور و کارکرد موتیف‌های «پهلوانی» در پنج رمان نوجوان اثر محمدرضا یوسفی است. مباحث نظری این مقاله در درجه‌ی نخست، پیرامون تعریف موتیف و تاریخچه‌ای مختصر از مطالعات مربوط به این عنصر ادبی است و در حوزه‌ی کاربردی، به بررسی و تحلیل نقش اساسی و کارکردی که این موتیف در آثار این نویسنده دارد، می‌پردازد. بر اساس نتایج به دست آمده، یوسفی به گونه‌ای هدفمند، از این موتیف در تمامی این آثار بهره برده است و توجه به این عناصر به نوعی دغدغه‌ی ذهنی او محسوب می‌شود. روشی که او اغلب برای نشان دادن اهمیت عناصر پهلوانی به کار گرفته است، به این صورت است که ابتدا هدفی برای شخصیت‌های داستان طرح می‌کند، سپس با کمک گرفتن از عناصر پهلوانی آن هدف را تحقق می‌بخشد تا بر نقش مهم این عناصر تأکید کند. این پژوهش با تحلیل پنج رمان، کارکرد مثبت و نقش اساسی عناصر پهلوانی در پیشبرد اهداف داستان و باز شدن گره‌های داستانی به‌وسیله‌ی آنان را نشان می‌دهد.