فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرسایش خاک و تولید رسوب در حوضه‌های آبخیز از جمله عوامل محدود کننده استفاده پایدار از اراضی و منابع آب می‌باشد. در این راستا تهیّه رسوب‌نگارها به‌منظور اندازه‌گیری دقیق مقدار تولید رسوبات معلّق در حوضه‌های آبخیز ضروری می‌باشد. لیکن تهیّه رسوب‌نگارها در سطح حوضه‌های آبخیز دشوار و هزینه‌بردار است. از این‌رو مدل‌سازی تغییرات زمانی رسوب معلّق بر اساس خصوصیّات زودیافت و موجود فیزیوگرافی و بارش، روشی مناسب در تبیین اقدامات حفاظت آب و خاک محسوب می‌شود. در این راستا تهیّه رسوب‌نگارهای مصنوعی در قالب رسوب‌نگارهای واحد لحظه‌ای شیوه کاربردی و قابل استفاده برای حوضه‌های آبخیز فاقد اطّلاعات تفصیلی دبی و رسوب تلقی می‌شود. حال آن‌که ارزیابی عمل‌کرد آن‌ها در سطح حوضه‌های آبخیز با شرایط مختلف کم‌تر مورد توجّه قرار گرفته است. به همین منظور تحقیق حاضر به‌منظور مدل‌سازی رسوب‌نگار واحد لحظه‌ای در حوضه آبخیز کجور در شرق شهرستان نوشهر با مساحت حدود 500 کیلومتر مربع صورت پذیرفت. در این روش با استفاده از آب‌نگار واحد لحظه‌ای، توزیع غلظت رسوب و رسوب مازاد، رسوب‌نگار مصنوعی رگبارها تهیّه گردید. هم‌چنین برای دست‌یابی به رسوب‌نگار مشاهده‌ای، نمونه‌برداری از جریان رودخانه کجور در زمان وقوع هشت رگبار اتّفاق افتاده طی دوره تحقیق در سال 1387 مدّ نظر قرار گرفت. نتایج مقایسه رسوب‌نگار مصنوعی و مشاهده‌ای بیانگر آن بود که روش مذکور با توجّه به متوسط خطای تخمین 764، 111، 750 و 101 درصد به‌ترتیب در برآورد مقادیر اوج، زمان تا اوج، کل رسوب و زمان پایه رسوب‌نگار قادر به شبیه‌سازی هیچ‌یک از مؤلفه‌های رسوب‌نگارهای مشاهده‌ای حوضه آبخیز مورد مطالعه نبوده است.