مکان‏ یابی احداث بازارچه ‏های میوه و تره بار و ارزیابی پیامدهای زیست محیطی آن (مطالعه موردی:شهر یزد)

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

2 دانشگاه علوم پزشکی گلستان

3 دانشگاه علوم پزشکی البرز

4 دانشگاه علامه طباطبایی

doi
10.22034/iaes.2025.2047626.2098
چکیده

وجود قیمت های مختلف و ایجاد شرایط انحصار در بازار میوه و ‏تره‏بار، سبب کاهش رفاه شهروندان می شود. از جمله راهکارهای شکست انحصار و کنترل و متناسب سازی قیمت ها، راه‏اندازی میدان ­ های مرکزی و بازارچه‏های میوه و ‏تره‏بار در شهرها و توسعه متوازن آنها با جمعیت است. این مرکزها از آنجایی که تحت نظارت شهرداری ها فعالیت می کنند در نظارت بازار و قیمت ها نقش اساسی دارند.. در این پژوهش مکان یابی ایجاد بازارچه‏های میوه و ‏تره‏بار در شهر یزد با پیش‏فرض‏های مختلف انجام و آنگاه پیامدهای راه‏اندازی این مرکزها به لحاظ مالی و زیست محیطی ارزیابی شد.آغاز با استفاده از نظرسنجی متخصصان و تجربه کارشناسان، شاخص ­ ها و معیارهای مکان ­ یابی در سطح شهر یزد شامل دسترسی، تراکم جمعیت، ترافیک و سازگاری و همجواری، درنظرگرفته شد و سپس مکان‏هایی که قابلیت خدمات ‏ دهی دارند، با استفاده از اجرای مدل تحلیل سلسله مراتبی ( AHP ) اولویت ­ بندی شد. به این صورت که تغییر در هزینه ­ های حمل و نقل، مصرف سوخت و انتشار گازهای گلخانه‏ای (با استفاده از نرم افزار SIMAPRO ) ناشی از توسعه بازارچه‏های میوه و ‏تره‏بار در شهر یزد محاسبه شد. به طور کلی نتایج به‏دست آمده از مقایسه زوجی رتبه ­ های هر یک از معیارهای درنظر گرفته شده، نشان می ­ دهد، گزینه‏ی واقع در منطقه امامشهر با گرفتن 210/0 امتیاز بالاترین رتبه را در بین هفت مکان مورد بررسی دارد و پس از آن گزینه های مربوط به بلوار مدرس و بلوار علامه جعفری به ترتیب با کسب رتبه 164/0 و 139/0 بالاترین اولویت را در ایجاد بازارچه‏های میوه و ‏تره‏بار به خود اختصاص دادند. نتایج به ­ دست آمده از اجرای برنامه بهینه، نشان می‏دهد، ماهانه مصرف سوخت به میزان 2/931 لیتر بنزین (معادل 25/1 درصد) و هزینه سوخت به میزان 27936000 ریال (معادل 5/12 درصد) کاهش می ­ یابد.