ارزیابی اقتصادی کشت گندم تحت الگوی کم آبیاری در شرایط شور: مطالعه موردی مزرعه تحقیقات صدوق
نویسندگان
1
2 دانشگاه آزاد اسلامی
3 دانشگاه آزاد اسلامی
doi
10.22034/iaes.2025.2055766.2116چکیده
سامانه آبیاری تیپ بهعنوان راهکاری برای بهینهسازی مصرف آب در کشت گندم، در برخی از مناطق گندمکاری کشور به کار گرفته شده است. در این راستا، توسعه این سیستم به دلیل هزینههای بالای راهاندازی با محدودیت مواجه شده است. هدف این مطالعه، ارزیابی اقتصادی کشت گندم تحت الگوهای کمآبیاری تیپ در شرایط شوری خاک است. آزمایش اولیه در مزرعه تحقیقات شوری صدوق، واقع در شهر اشکذر استان یزد طی دو سال زراعی 1399-1400 و 1400-1401 انجام شد. دادههای مورد نیاز روی اقلام مختلف هزینه، عملکرد و قیمت گندم (رقم نارین) با طراحی پرسشنامه در الگوهای مختلف کمآبیاری حاصل گردید. ارزیابی اقتصادی کشت گندم با لحاظ دو نرخ تنزیل 15% و 20% صورت پذیرفت. در این راستا از شاخصهای ارزش خالص فعلی ( NPV )، نسبت منفعت به هزینه ( B/C ) و بودجهبندی جزیی استفاده شد. نتایج نشان داد که در شوری 3 دسیزیمنس بر متر، تیمار دوم (نوارهای تیپ با فاصله 60 سانتیمتر و آرایش کاشت سهردیفه) با عملکرد 5038 کیلوگرم در هکتار، بالاترین منفعت اقتصادی (265 NPV: و 64/1 B/C: ) را دارد. در شوری 8 دسیزیمنس بر متر، تیمار چهارم (نوارهای تیپ با فاصله 140 سانتیمتر و آرایش هفتردیفه) با عملکرد 3868 کیلوگرم در هکتار، بیشترین منفعت اقتصادی (137 NPV: و 34/1 B/C: ) را ایجاد کرده است. بنابراین، تیمار دوم برای سطوح شوری پایین و تیمار چهارم برای سطوح شوریهای بالا از نظر اقتصادی توصیه میشوند.