برآورد هزینه های اقتصادی ناشی از تخریب جنگل‌های پده در حاشیه رودخانه تجن

نویسندگان

1 جهاد دانشگاهی

2

3 دانشگاه علوم پزشکی مشهد

4 دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22034/iaes.2024.2041228.2083
چکیده

محیط‌زیست مجموعه بسیار مهم و گسترده و درهم‌پیچیده‌ای از اجزا و عوامل گوناگون است که براثر یک‌روند و تکامل تدریجی موجودهای زنده و اجزای سازنده سطح زمین شکل‌گرفته است یکی از این بوم­نظام­های مؤثر بر زندگی انسان و دیگر موجودها بوم­نظام جنگلی است که برای ادامه حیات بشر و سایر موجودهای زنده در جهان وجود آن ضرورت دارد و از مهم‌ترین فراسنجه­های ورودی در بوم­نظام ­ های جنگلی میزان بارندگی و دبی رودخانه­ها می­باشند، گونه پده ازجمله گونه‌های درختی است که در منطقه­های خشک و نیمه‌خشک در حاشـیه رودخانه‌ها به‌صورت طبیعی رویش دارد. عامل اصلی شکل‌گیری توده‌های بذر زاد پده، حالت پیچان بودن رودخانه تجن و از سویی بالا بودن سطح سفره آب زیرزمینی در این منطقه­ها می­باشد . متأسفانه طی سالیان اخیر کاهش بارندگی و دبی آب رودخانه تجن باعث آسیب­وزیان به محیط‌زیست و جنگل پده در دشت سرخس شده است. در این تحقیق برای برآورد میزان تخریب جنگل از روش­ سنجش‌ازدور از تصویرهای سنجنده­های landsat8 و landsat7 در طی سال­های 1381 الی 1402 استفاده گردیده و برآورد ارزش خسارت واردشده از روش انتقال منافع انجام‌شده است. ارزش کل زیان­های بوم­نظام­های جنگل پده در سرخس برابر با 187،806 دلار و معادل 33/9،580 میلیون ریال برآورد شد که بیشترین ارزش­ها به ترتیب مربوط به کارکرد حفاظت خاک (جلوگیری از فرسایش و حفظ مواد غذایی خاک) 43 درصد، کارکرد تولیدی جنگل (مواد خام و تولید غذا) 79/23 درصد و کارکرد تنظیم هوا (ترسیب کربن و تولید اکسیژن) 23/16 درصد بوده است. این میزان آسیب­وزیان برابر با 8/0% از درآمد سرانه بخش کشاورزی در استان خراسان است که نشان‌دهنده اهمیت این بوم­نظام طبیعی در دشت سرخس می­باشد. پیشنهاد می­شود ضمن تلاش برای کند کردن روند تخریب جنگل­های پده - برنامه احیاء جنگل­های این منطقه در دستور کار قرار بگیرد. همچنین بایستی از طریق ظرفیت­های موجود در وزارت امور خارجه در مجامع بین‌المللی، نسبت به دریافت حق آب ایران و آب موردنیاز بوم­نظام جنگل و رودخانه ­ ی هریررود برابر تعهدهای بین­المللی و دو جانبه بین ایران و افغانستان اقدام شود.