تحلیل پایداری کشاورزی با تأکید بر شاخص جداسازی آلودگی و رشد کشاورزی در استان‌های منتخب ایران

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

doi
10.22034/iaes.2025.2007897.2009
چکیده

باتوجه به جایگاه توسعه کشاورزی پایدار در برنامه­های پنج ساله توسعه ایران، در این پژوهش سعی شد ابعاد پایداری کشاورزی در سه بعد اقتصادی، اجتماعی و محیط­زیستی در استان­های خراسان رضوی، مازندران و کرمانشاه و در دوره زمانی 98-1387مورد بررسی قرار گیرد. بدین­منظور، از جنبه اقتصادی، شاخص­های ثبات تولید محصول و کوانتومی، در بعد محیط­زیستی از شاخص جداسازی آلودگی- رشد کشاورزی و تنوع محصول و فرآورده­ها و از منظر اجتماعی از شاخص­های امنیت غذایی روستایی و اشتغال استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد در سه استان یادشده، از نظر بعد اقتصادی، ثبات اقتصادی تولید محصول­ها و فرآورده­های کشاورزی وجود دارد. در بعد اجتماعی، در استان کرمانشاه بیشتر جمعیت روستایی در بخش کشاورزی فعالیت و ضریب انگل نیز در این استان روند افزایشی داشته است. در بعد محیط­زیستی نیز، وضعیت جداسازی قوی به عنوان مطلوب‌ترین حالت جداسازی آلودگی از رشد بخش کشاورزی، در دوره‌ی 1398-1387 تنها در سال­های محدودی در سه استان مذکور رخ داده است. ترغیب و آموزش کشاورزان به استفاده از نهاده­های غیرشیمیایی و کودها و آفت­کش­های آلی، ضمن غنی ­ سازی و بهبود کیفیت منابع آب و خاک، برای دستیابی به پایداری کشاورزی، دارای اهمیت می­باشد. همچنین مصرف بهینه کودها و سم­های شیمیایی در سطح کشتزارها، شناسایی گونه­های گیاهی مناسب هر منطقه در جهت افزایش شاخص تنوع زراعی از جمله راهکارهایی هستند که می­توانند در جهت رسیدن به توسعه پایدار نقش بسیار مهمی داشته باشند.