تأثیر محلول‌پاشی سدیم سلنیت و کلسیم نیترات بر تجمع نیترات اسفناج (Spinacia oleracea L.) در منطقه شهرکرد

نویسندگان

1 بخش زراعی-باغی، مرکز تحقیقات وآموزش کشاورزی ومنابع طبیعی استان چهارمحال وبختیاری، سازمان تحقیقات، آموزش وترویج کشاورزی، شهرکرد، ایران

2 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا همدان، ایران

3 بخش آب و خاک، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری، سازمان تحقیقات، آموزش وترویج کشاورزی، شهرکرد، ایران

doi
10.22067/jhs.2025.91050.1397
چکیده

غلظت زیاد نیترات در سبزیجات، تهدید بزرگی برای سلامت انسان می‌باشد. سلنیوم با تأثیر بر رشد و نمو گیاهان و به‌خاطر حضور در سیستم‌های آنتی‌اکسیدانی، یک عنصر اساسی برای سلامتی انسان است. در این پژوهش تأثیر محلول‌پاشی سدیم سلنیت و نیترات کلسیم روی برخی خصوصیات رشد و بیوشیمیایی، ذخیره نیترات و سلنیوم و فعالیت آنزیم نیترات ردوکتاز در برگ گیاه اسفناج (Spinacia oleracea L.) مورد بررسی قرار گرفت. تیمارها شامل محلول‌پاشی کلسیم نیترات در سه سطح (5، 10 و 20 میلی‌مولار)، محلول‌پاشی سدیم سلنیت در سه سطح شامل ( 0.5، 1 و 1.5 میلی‌مولار) و شاهد (آب مقطر) می‌باشد. پس از گذشت مرحله‌ی رشدی گیاه (مرحله‌ی 8 تا 10 برگی)، شاخص‌های رشد و بیوشیمیایی، میزان نیترات و سلنیوم و فعالیت آنزیم نیترات ردوکتاز اندازه‌گیری شد. براساس نتایج به‌دست آمده، محلول‌پاشی سلنیت سدیم و کلسیم نیترات بر میزان کلروفیل‌‌های a ،b ،کل و کاروتنوئید معنی‌دار بود. بیشترین میزان فنل کل، فعالیت آنتی‌اکسیدانی و فعالیت آنزیم نیترات ردوکتاز در تیمار 20 میلی‌مولار کلسیم نیترات و 5 /1 میلی‌مولار سدیم سلنیت مشاهده شد. بالاترین میزان نیترات در تیمار شاهد و بیشترین میزان سلنیوم نیز در تیمار 5/1میلی‌مولار سدیم سلنیت بود. براساس نتایج به دست آمده ،کاربرد سلنیت سدیم باعث کاهش تجمع نیترات و فعالیت بهتر آنزیم نیترات ردوکتاز و غلظت سلنیوم در گیاه اسفناج شد. بنابراین محلول‌پاشی5/1 میلی‌مولار سدیم سلنیت در اسفناج برای نیل به حداکثر میزان ترکیبات آنتی‌اکسیدانی، سلنیوم و حداقل میزان انباشت نیترات توصیه می‌گردد.