برآورد میزان خسارت ناشی از سرمازدگی در درختان گردو (Juglans regia) با استفاده از سنجش‌ازدور

نویسندگان

1 گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

3 گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

4 گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

doi
10.22067/jhs.2025.91090.1398
چکیده

خسارت‌ سرمازدگی بهاره، از جمله مواردی است که مشمول پرداخت غرامت از سوی صندوق بیمه کشاورزی هستند. سرما‌زدگی ناگهانی از اثرات منفی در میزان باز‌دهی محصولات در باغ­ها است. به‌‌دلیل ارزش اقتصادی نسبتاً بالای محصولات باغی، باید از روش‌های دقیقی در برآورد میزان خسارت استفاده کرد. برخلاف محصولات زراعی که در سطح وسیع و به‌صورت یکنواخت کشت می‌شوند، تعمیم روش‌های نمونه‌برداری در این مطالعه به ‌کل منطقه بسیار دشوار بوده و موجب کاهش دقت مدل‌‌های برآورد خسارت می‌‌گردد. هدف اصلی این تحقیق، ارائه یک شاخص کمّی برای تخمین میزان خسارت وارده به درختان گردو (Juglans regia) بر مبنای سری زمانی تصاویر ماهواره­های Landsat و Sentinel-2 است؛ لذا براساس سری زمانی شاخص پوشش گیاهی تفاضلی نرمال‌شده، شاخص خسارت سرمازدگی بهاره برای باغ‌های گردوی شهرستان تویسرکان محاسبه و در یک دوره زمانی نُه‌ساله (2013 تا 2021) مورد ارزیابی قرار گرفت. سری‌های زمانی شاخص پوشش گیاهی تفاضلی نرمال‌شده مورد استفاده توسط فیلتر ساویتزکی- گلای هموار شده‌اند تا اثرات عواملی مانند ابر، گردوغبار و نویز کاهش یابند. با مقایسه سری ‌زمانی هر سال با سال‌ مرجع و محاسبه سطح بین دو منحنی، شاخص خسارت سرمازدگی بهاره محاسبه شد که بیانگر میزان خسارت‌های وارده به درختان گردو است. ارزیابی عملکرد شاخص خسارت سرمازدگی بهاره نسبت به برآوردهای صندوق بیمه ‌کشاورزی نشان می‌دهد که این شاخص برای همه روستاها از طریق دو مدل چندجمله‌ای درجه 2 و رگرسیون خطی با ضریب‌های همبستگی به‌ترتیب 927/0=r  و 823/0 = r قادر به تخمین خسارت است. در این ‌بین، نقشه‌های توزیع مکانی و خسارت سرمازدگی بهاره، تناسب خوبی با خسارت‌های گزارش‌شده از طرف صندوق بیمه کشاورزی دارند. در نهایت، روش پیشنهادی می‌تواند جایگزین مقرون‌به‌صرفه­ای جهت برداشت داده میدانی خسارت برای درختان گردو با استفاده از تصاویر ماهواره­ای باشد.