انتقال قیمت محصول سیب‏زمینی در استان تهران

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی مشهد

2 دانشگاه علوم پزشکی مشهد

doi
10.22034/iaes.2025.2039500.2079
چکیده

در این پژوهش، سازوکار انتقال قیمت در بازار سیب‏زمینی استان تهران با بکارگیری الگوی تصحیح خطای برداری ( VECM ) و داده‏های قیمت هفتگی طی دوره زمانی 1402-1398 بررسی شده است. نتایج نشان داده که انتقال قیمت در بازار سیب‏زمینی ناقص بوده و مسیر انتقال قیمت از سر مزرعه به دیگر سطح‏های بازار است. همچنین  قیمت سر مزرعه به صورت نامتقارن به سطح‏های دیگر بازار انتقال می‏یابد. افزایش قیمت سر مزرعه از مسیر عمده‏فروشان به خرده‏فروشان قابل انتقال است؛ اما این رابطه به صورت معکوس از سمت خرده‏فروشی به سرمزرعه تایید نشد. با توجه به ساختار عرضه سیب‏زمینی در استان تهران، قیمت میدان‏های میوه و تره‏بار اثرگذاری بیشتری نسبت به دیگر سطح‏های قیمتی بر قیمت خرده‏فروشی داشته و از این رو، شکل‏گیری و توسعه عرضه مستقیم سیب‏زمینی در میدان‏های میوه و تره‏بار می‏تواند سهم دریافتی تولیدکنندگان را از قیمت پرداختی مصرف‌کنندگان را افزایش داده و عدم تقارن انتقال قیمت را تا حدودی برطرف سازد. همچنین از آنجایی که محصول‏های عرضه‌شده در میدان‏های میوه‌ و تره‌بار مشمول قیمت‏گذاری هستند، تعامل با عامل‏های موثر در زنجیره تأمین سیب‏زمینی با تکیه بر نقش تشکل‌های فراگیر (کشاورزان، عمده‏فروشان، خرده‏فروشان) به منظور قیمت‏گذاری شفاف و منصفانه در سراسر اجزاء زنجیره پیشنهاد می‏شود. نتایج ناشی از تابع واکنش آنی نشان داد که یک انحراف معیار تکانه وارد بر قیمت سرمزرعه نسبت به دیگر سطح‏های بازار، اثرگذاری بیشتر و پایدارتری بر قیمت خرده‏فروشی دارد. بنابراین، افزایش بهره‏وری به منظور کاهش هزینه‏های تولید و کاهش قیمت تمام شده سرمزرعه، با توجه به مسیر انتقال قیمت می‏تواند در کنترل قیمت خرده‏فروشی موثر واقع شود.