تأثیر خشکسالی بر امنیت غذایی خانوارهای روستایی منطقه سیستان
نویسندگان
1 دانشگاه علوم پزشکی کردستان
2 دانشگاه علوم پزشکی کردستان
3 دانشگاه علوم پزشکی ایرانشهر
4
doi
10.22034/iaes.2025.2045670.2092چکیده
پدیده تغییر اقلیم و خشکسالیهای پیدرپی، معیشت و امنیت غذایی روستائیان منطقه سیستان که اغلب کشاورز و دامدار هستند را به خطر انداخته است. در همین راستا، در این تحقیق، عاملهای مؤثر بر امنیت غذایی ساکنان منطقه سیستان بهویژه خشکسالی بررسی و تعیین شده است. بدین منظور، یک مدل رگرسیون لاجیت برای دادههای سال 1402 برآورد شد. در این مدل، وضعیت خشکسالی و امنیت غذایی به ترتیب با شاخص استاندارد بارش (SPI) و شاخص راهبرد مقابله (CSI) اندازه گیری شد. بخش عمده آمار و اطلاعات مورد نیاز برای انجام محاسبههای امنیت غذایی بطور عمده از طریق طراحی پرسشنامه و بازدیدهای میدانی گردآوری شد. نتایج بررسی شاخص CSI گویای آن است که در منطقههای روستایی شمار 38 خانوار از نمونه مورد بررسی (10 درصد) دارای امنیت غذایی هستند و 342 خانوارهای دیگر سطح متفاوتی از نبود امنیت غذایی را تجربه کردهاند. نتایج برآورد مدل لاجیت نشان داد خشکسالی سبب کاهش معنیدار امنیت غذایی در منطقههای روستایی سیستان شده است. همچنین رابطه مثبت و معنیداری بین درآمد ماهیانه فعالیت کشاورزی، درآمد ماهیانه فعالیت غیرکشاورزی، درآمد از نهادهای حمایتی و حقوق بازنشستگی، مالکیت منزل، سن، جنسیت، سطح تحصیلات و وضعیت شغلی سرپرست خانوار و شاخص امنیت غذایی وجود دارد. اثر نهایی متغیرهای وضعیت تأهل سرپرست خانوار و شمار افراد تحت تکفل سرپرست خانوار نشا دهنده رابطه معکوس و معنیدار با شاخص امنیت غذایی است. با توجه به تأثیر منفی خشکسالی بر امنیت غذایی لازم است متولیان بخش کشاورزی تصمیمهایی متناسب با وضعیت منطقه سیستان همچون مدیریت بهینه منبعها آب کشاورزی در منطقههای روستایی و شناسایی گونههای گیاهی سازگار با منطقه اتخاذ کنند. افزون بر این، با افزایش شاخص تنوع زراعی موجبات افزایش تولید پایدار که مقدمهای برای استقرار امنیت غذایی پایدار است را فراهم سازند. تأمین حقابه رودخانه هیرمند و خرید آب و تعامل اقتصادی با کشور افغانستان نیز میتواند به معیشت ساکنان منطقه سیستان کمک کند.