بررسی پویایی تورم مواد غذایی در ایران با استفاده از مدل خودتوضیحی انتقال هموار (STAR )
نویسندگان
1 دانشگاه علوم پزشکی تهران
2 دانشگاه علوم پزشکی مشهد
3 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
4 دانشگاه زابل
doi
10.22034/iaes.2024.2006175.2002چکیده
قیمت یکی از مهمترین عوامل اثرگذار بر مصرف مواد غذایی است که وضعیت رفاهی جامعه تحت تاثیر تغییرات آن قرار دارد. از اینرو مطالعه حاضر تلاش دارد پویایی تورم مواد غذایی در ایران را بررسی نماید. جهت دستیابی به این هدف از الگوی غیرخطی خودتوضیحی انتقال هموار (STAR) با استفاده از دادههای فصلی سه ماهه نرخ ارز، حجم نقدینگی، ارزش افزوده بخش کشاورزی و تورم مواد غذایی طی سالهای 99-1367 بهره گرفته شد. نتایج آزمونهای ریشه واحد موید جمعی از درجه یک [I(1)]متغیرها دارد و آزمون همجمعی یوهانسن، وجود یک رابطه تعادلی بلندمدت بین متغیرهای پژوهش را مورد تایید قرار داد. در ادامه آزمون غیرخطی بودن تراسویرتا انجام شد که نتایج بیانگر رد فرض صفر مبنی بر خطی بودن رفتار متغیرها میباشد، لذا الگوی غیرخطی STAR جهت تحلیل پویایی تورم مواد غذایی بکار گرفته شد. متغیر نرخ ارز که دارای کمترین مقدار آماره F بود بهعنوان متغیر انتقال انتخاب شد که نشاندهنده رفتار نامتقارن نرخ ارز میباشد یعنی نرخ کاهشی نوسانات نرخ ارز اثر متفاوتی از نرخ افزایشی آن بر تورم دارد. در نهایت الگوی LSTAR1 بهعنوان الگوی مناسب انتخاب و برآورد گردید و مقادیر اولیه گاما ( ) و c با روش جستجوی شبکهای تعیین شد. نتایج نشانگر سرعت بالای انتقال از رژیم کاهشی نرخ ارز به رژیم افزایشی آن میباشد و متغیرها در این دو رژیم رفتار متفاوت و معنیداری بر تورم مواد غذایی دارند. مطابق نتایج پژوهش، افزایش تولیدات بخش کشاورزی، اعمال سیاستهای انقباضی پولی جهت جلوگیری از افزایش حجم نقدینگی و تثبیت نرخ ارز ازجمله اقداماتی است که میتواند زمینهساز کنترل تورم مواد غذایی در کشور باشد.