طراحی الگوی پیشبینی قیمت برنج (رویکرد خودرگرسیون برداری)
نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی
2 دانشگاه علوم پزشکی تهران
3 دانشگاه علوم پزشکی تهران
doi
10.22034/iaes.2023.2007156.2006چکیده
با توجه به اهمیت برنج و سهم عمده مصرف آن در سبد خانوار، سیاستگذاری بهینهای برای کنترل قیمت آن در بازار، نقش عمدهای در رفاه و امنیت غذایی خانوارها خواهد داشت. ازاینرو، بررسی روند قیمتی و ارائه پیشبینیهای قیمتی این محصول، بااهمیت است. در همین راستا، هدف این پژوهش، ضمن شناسایی متغیرهای اثرگذار و بررسی تأثیر آنها بر قیمت برنج، ارائه پیشبینیهای برون نمونهای (1402:03-1402:12) با استفاده از مدل خودرگرسیون برداری (VAR) است. برآورد دو مدل برای برنج ایرانی خزر و برنج خارجی تایلندی؛ استفاده از دادههای به روز و ماهانه؛ و همچنین پیشبینی قیمت دو برنج یاد شده از نوآوریهای این پژوهش است. برمبنای تحلیل همانباشتگی یوهانسون- جوسیلیوس، وجود رابطه بلندمدت بین متغیرها تایید شد. سپس، رابطههای بلندمدت و کوتاهمدت (VECM) برآورد و ضریب جمله تصحیح خطا برای مدلهای اول و دوم به ترتیب برابر 300/0- و 309/0- برآورد شده که هر دو در سطح 1 درصد معنیدار هستند. در ادامه، بنابر نتایج تابعهای واکنش آنی، شوک ایجاد شده در نرخ ارز و قیمت کالای جانشین در مدل اول، و قیمت کالای جانشین و شاخص قیمت جهانی در مدل دوم، بیش از دیگر متغیرها بر نوسانهای قیمت برنجهای خزر و تایلندی مؤثر بودهاند. در نهایت، پیشبینیهای برون نمونهای (با دو سناریو ارزی) برآورد شد که بنابر نتایج معیارهای ارزیابی پیشبینی، مدلهای تحقیق به خوبی توانستهاند پیشبینیهایی از روند قیمتی برنجهای ایرانی و تایلندی ارائه دهند.