طراحی الگوی پیش‌بینی قیمت برنج (رویکرد خودرگرسیون برداری)

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه علوم پزشکی تهران

3 دانشگاه علوم پزشکی تهران

doi
10.22034/iaes.2023.2007156.2006
چکیده

با توجه به اهمیت برنج و سهم عمده مصرف آن در سبد خانوار، سیاست­گذاری بهینه‌ای برای کنترل قیمت آن در بازار، نقش عمده‌ای در رفاه و امنیت غذایی خانوارها خواهد داشت. ازاین‌رو، بررسی روند قیمتی و ارائه پیش‌بینی‌های قیمتی این محصول، بااهمیت است. در همین راستا، هدف این پژوهش، ضمن شناسایی متغیرهای اثرگذار و بررسی تأثیر آن‌ها بر قیمت برنج، ارائه پیش‌بینی­های برون­ نمونه­ای (1402:03-1402:12) با استفاده از مدل خودرگرسیون برداری (VAR) است. برآورد دو مدل برای برنج ایرانی خزر و برنج خارجی تایلندی؛ استفاده از داده‌های به روز و ماهانه؛ و همچنین پیش‌بینی قیمت دو برنج یاد شده از نوآوری‌های این پژوهش است. برمبنای تحلیل هم­انباشتگی یوهانسون- جوسیلیوس، وجود رابطه بلندمدت بین متغیرها تایید شد. سپس، رابطه‌های بلندمدت و کوتاه­مدت (VECM) برآورد و ضریب جمله تصحیح خطا برای مدل‌های اول و دوم به ترتیب برابر 300/0- و 309/0- برآورد شده که هر دو در سطح 1 درصد معنی‌دار هستند. در ادامه، بنابر نتایج تابع‌های واکنش آنی، شوک ایجاد شده در نرخ ارز و قیمت کالای جانشین در مدل اول، و قیمت کالای جانشین و شاخص قیمت جهانی در مدل دوم، بیش از دیگر متغیرها بر نوسان‌های قیمت برنج‌های خزر و تایلندی مؤثر بوده­اند. در نهایت، پیش‌بینی‌های برون نمونه­ای (با دو سناریو ارزی) برآورد شد که بنابر نتایج معیارهای ارزیابی پیش­بینی، مدل­های تحقیق به خوبی توانسته‌اند پیش­بینی‌هایی از روند قیمتی برنج‌های ایرانی و تایلندی ارائه دهند.