اصلاح الگوی کشت محصول های زراعی در راستای توسعه پایدار کشاورزی در شهرستان شیراز مبتنی بر همبست آب-غذا-محیط زیست

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی تهران

2 دانشگاه آزاد اسلامی

3 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22034/iaes.2023.2006473.2004
چکیده

به دلیل اثرگذاری­های سوء فعالیت­های تولیدی بخش کشاورزی بر محیط­زیست به ویژه آلودگی آب و خاک، یکی از مهم‌ترین تصمیم­ها در بخش کشاورزی تخصیص بهینه منابع تولید است. در این بررسی تلاش شد تا با یک رویکرد چند هدفه مبتنی بر همبست آب-غذا و محیط زیست، الگوی کشت بهینه­ای برای محصول­های زراعی شهرستان شیراز پیشنهاد دهد. هدف­های مورد نظر در این تحقیق شامل بیشینه کردن سودمندی اقتصادی، کمینه کردن مصرف آب، کمینه کردن مصرف کودها و سم­های شیمیایی و بیشینه کردن امنیت غذایی می­باشد. به‌منظور حل مدل برنامه‌ریزی چندهدفه از روش وزنی استفاده شد. اطلاعات موردنیاز در این مطالعه شامل اطلاعات الگوی تولید، مصرف نهاده­ها، قیمت و عملکرد محصول­های عمده زراعی شهرستان شیراز در سال زراعی 1400-1399 بود که از طریق اسناد کتابخانه­ای و تکمیل پرسشنامه به روش نمونه گیری تصادفی گرد‌آوری شد. نتایج مطالعه نشان داد سطح زیرکشت بیشتر محصول­های زراعی این شهرستان در الگوی بهینه با ترکیب هدف­ها با کاهش همراه است. محصول پیاز در اولویت کشت قرار نگرفت و سطح زیرکشت خیار، عدس، جو و لوبیا با افزایش همراه است. در مجموع این الگو قادر خواهد بود مصرف آب در بخش کشاورزی را معادل 75/10 درصد کاهش دهد. کاهش 26/10 درصدی سطح زیرکشت شهرستان شیراز با کاهش 60/10 درصدی مصرف کودهای شیمیایی و کاهش 37/10 درصدی سم­های شیمیایی همراه است. با این حال هزینه مدیریت مصرف منابع تولید در این الگو کاهش 71/9 درصدی سود کشاورزان این شهرستان خواهد بود. بنابراین اگر سیاست گذار تمایل دارد به هدف­های زیست محیطی دست یابد باید این نکته را در نظر گیرد که مشوق اصلی کشاورزان برای تولید انگیزه­های اقتصادی تولید است. لذا سیاست گذاران باید راه حل­های مناسبی برای متمایل کردن کشاورزان به الگوی پیشنهادی پیدا کنند.