اصلاح الگوی کشت محصول های زراعی در راستای توسعه پایدار کشاورزی در شهرستان شیراز مبتنی بر همبست آب-غذا-محیط زیست
نویسندگان
1 دانشگاه علوم پزشکی تهران
2 دانشگاه آزاد اسلامی
3 دانشگاه آزاد اسلامی
doi
10.22034/iaes.2023.2006473.2004چکیده
به دلیل اثرگذاریهای سوء فعالیتهای تولیدی بخش کشاورزی بر محیطزیست به ویژه آلودگی آب و خاک، یکی از مهمترین تصمیمها در بخش کشاورزی تخصیص بهینه منابع تولید است. در این بررسی تلاش شد تا با یک رویکرد چند هدفه مبتنی بر همبست آب-غذا و محیط زیست، الگوی کشت بهینهای برای محصولهای زراعی شهرستان شیراز پیشنهاد دهد. هدفهای مورد نظر در این تحقیق شامل بیشینه کردن سودمندی اقتصادی، کمینه کردن مصرف آب، کمینه کردن مصرف کودها و سمهای شیمیایی و بیشینه کردن امنیت غذایی میباشد. بهمنظور حل مدل برنامهریزی چندهدفه از روش وزنی استفاده شد. اطلاعات موردنیاز در این مطالعه شامل اطلاعات الگوی تولید، مصرف نهادهها، قیمت و عملکرد محصولهای عمده زراعی شهرستان شیراز در سال زراعی 1400-1399 بود که از طریق اسناد کتابخانهای و تکمیل پرسشنامه به روش نمونه گیری تصادفی گردآوری شد. نتایج مطالعه نشان داد سطح زیرکشت بیشتر محصولهای زراعی این شهرستان در الگوی بهینه با ترکیب هدفها با کاهش همراه است. محصول پیاز در اولویت کشت قرار نگرفت و سطح زیرکشت خیار، عدس، جو و لوبیا با افزایش همراه است. در مجموع این الگو قادر خواهد بود مصرف آب در بخش کشاورزی را معادل 75/10 درصد کاهش دهد. کاهش 26/10 درصدی سطح زیرکشت شهرستان شیراز با کاهش 60/10 درصدی مصرف کودهای شیمیایی و کاهش 37/10 درصدی سمهای شیمیایی همراه است. با این حال هزینه مدیریت مصرف منابع تولید در این الگو کاهش 71/9 درصدی سود کشاورزان این شهرستان خواهد بود. بنابراین اگر سیاست گذار تمایل دارد به هدفهای زیست محیطی دست یابد باید این نکته را در نظر گیرد که مشوق اصلی کشاورزان برای تولید انگیزههای اقتصادی تولید است. لذا سیاست گذاران باید راه حلهای مناسبی برای متمایل کردن کشاورزان به الگوی پیشنهادی پیدا کنند.