بررسی تاثیر تغییر اقلیم در نوسان های بهره وری کل عامل های تولید گندم دیم در استانهای مهم تولیدکننده در ایران
نویسندگان
1 دانشگاه علوم پزشکی تهران
2 دانشگاه علوم پزشکی زنجان
3
doi
10.22034/iaes.2023.1995906.1990چکیده
این پژوهش با هدف بررسی عاملهای موثر در نوسانهای بهرهوری کل عاملهای تولید گندم دیم با تاکید بر نقش تغییر اقلیم در استانهای مهم تولیدکننده این محصول در ایران انجام شد. در این راستا از مدل تولید مرزی تصادفی و دادههای استانهای مهم تولیدکننده گندم دیم در فاصله سالهای 1388 تا 1397 استفاده شد. نتایج برآورد مدل تولید مرزی تصادفی با لحاظ متغیرهای نماینده اثرگذاریهای اقلیمی مبین آن است که متغیرهای بذر، سمّها، نیروی کار، سطح زیرکشت، پیشرفت فناوری، مجذور دمای هوا، بارندگی موثر و مجذور بارندگی موثر تاثیر معنادار و مثبت بر میزان تولید گندم دیم داشته در حالی که دمای هوا تاثیر منفی و معنادار بر تولید گندم دیم نشان دادند. نتایج محاسبه بهرهوری کل عاملهای تولید گندم دیم مبیّن وجود نوسانهایی در شاخص بهرهوری کل عاملهای تولید تحت تاثیر متغیرهای اقلیمی در استانهای مهم تولیدکننده این محصول است. کمترین مقدار شاخص بهرهوری کل عاملهای تولید تحت تاثیر متغیرهای اقلیمی مربوط به استانهای تهران و خراسان جنوبی و بیشترین مقدار آن مربوط به استان گلستان است. تحلیل سهم عاملهای موثر بر تغییرپذیریهای شاخص CATFP نشان داد که این شاخص به طور عمده تحت تاثیر تغییر پذیریهای فناورانه و پس از آن تغییرپذیریهای اقلیمی قرار دارد. پس از آن، کارایی مقیاس و کارایی فنی در رده سوم و چهارم اثرگذاری بر شاخص CATFP قرار دارند.