پیامدهای اثرگذاری سیاست خرید تضمینی گندم بر تغییرپذیری های قیمت گندم و رفاه کل
نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی
2 دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی
3 دانشگاه زابل
4 دانشگاه آزاد اسلامی
doi
10.22034/iaes.2023.1988415.1969چکیده
باتوجه به اهمیت راهبردی گندم در امنیت غذایی و معیشت بخش عمدهای از مردم ایران، این پژوهش ضمن بررسی تغییرپذیریهای قیمت خرید تضمینی گندم، تلاش کرده تا پیامدهای سیاست خرید تضمینی گندم بر نوسانهای قیمت گندم و رفاه کل جامعه را بررسی کند. بدین منظور، از یک مدل اقتصادسنجی ساختاری تجمیع شده از ایران و دیگر کشورهای جهان (تنها شامل صادرکنندگان عمده گندم) بهره گرفته شد. در این راستا، کمیت رابطههای بین دو بازار داخلی و خارجی و تأثیر سیاستهای خرید تضمینی گندم در ایران با رابطههای غیرخطی و با کشش ثابت بهصورت یک کالا-دو ناحیه مدلسازی شد و تغییرپذیریهای رفاه کل ناشی از اعمال این سیاست تحلیل شد. نتایج بررسی گویای آن است که قیمت جهانی گندم و تقاضای کنونی گندم ایران در سال پیش بر تقاضای گندم ایران اثر معنیدار داشته است. برآورد الگوی عرضه گندم ایران نیز نشان داد که اعمال سیاست خرید تضمینی و سطح قیمت داخلی گندم اثر معنیدار و مثبتی بر عرضه گندم دارد. معنیداری روند زمانی نیز نشانگر آن است که بهبود تکنولوژی بر روند افزایش عرضه گندم موثر بوده است. برآورد تقاضای وارداتی گندم ایران نیز گویای آن است که تقاضای واردات تحت تاثیر قیمت داخلی گندم، قیمت جهانی گندم و تقاضای گندم ایران در سال پیش قرار دارد. نتایج بیانگر آن است که سیاست خرید تضمینی رابطه معنیدار اما منفی با قیمت داخلی گندم دارد. نتایج محاسبه شده رفاه نیز حاکیست قیمتگذاری نادرست و عدم توجه به اصول اقتصادی موجب شده خالص رفاه جامعه در مجموع 21 میلیارد ریال منفی شود. این موضوع نشانگر آن است که دخالت دولت از طریق قیمتگذاری گندم در بهبود رفاه مصرفکنندگان و تولیدکنندگان کارا نبوده است.