تحلیل ریخت شناسی رمانعامه پسند
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اصفهان
2 دانشجوی دکتری، دانشگاه اصفهان
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان
doi
چکیده
روایتشناسی به عنوان رویکردی نوین در متنشناسی با آرای ساختارگرایان پیوند اساسی یافته است. ولادیمیر پراپ، فولکلورشناس روسی، نخستین کسی است که با مطالعۀ ساختارگرایانه بر روی قصههای پریان روسی، روایتشناسی نوین را پایهگذاری کرد. او دریافت قصههای عامیانه با وجود تنوعی که در روایت دارند، از نظر انواع قهرمانان و عملکردها به هفت نوع شخصیت و سی و یک عملکرد که همواره با توالی یکسان از پی هممیآیند، محدود میشوند. دستاوردهای او در این پژوهش، آغازگر مسیری نو برای روایتشناسان پس از او شد. در این نوشته با توجه به ساختار ساده و قصهگون رمانهای عامه پسند - به عنوان نمونه- چهار رمان پریچهر، یاسمین، یلدا و گندم مرتضی مؤدبپور را که از رمانهای پرفروش در گونۀ عامهپسند هستند، برای بررسی قابلیت آنها با نظریۀ ریختشناسی پراپ برگزیدیم. نتایج بهدستآمده با مطالعات پراپ همخوانی دارد. تعداد شخصیتها و عملکرد آنها محدود است و بر اساس توالی یکسانی از پی یکدیگر میآیند. در حقیقت رمانهای عامهپسند- با وجود ناهمگونیها و محدودیتهایی که در تطبیق با الگوی پراپ دارند- دارای قابلیت تطبیق ریختشناسانه هستند.