اثرگذاری های اقتصادی و رفاهی سرمایه‌گذاری درآمد‌های نفتی در بخش کشاورزی: رهیافت الگوی تعادل عمومی محاسبه‌پذیر پویای بازگشتی

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان

2 دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان

3 دانشگاه علوم پزشکی گلستان

doi
10.22034/iaes.2023.562989.1950
چکیده

با توجه به اثرگذاری­های نامطلوب وابستگی به درآمدهای نفت و گاز در ایران، لزوم توجه به مدیریت اقتصادی منبع­های درآمدی نفت و گاز از طریق صندوق توسعه ملی ضروری به نظر می­رسد. در این بررسی، به ارزیابی اثرگذاری­های ذخیره درآمد نفتی در صندوق توسعه ملی و سرمایه­گذاری از منبع­های درآمدی این صندوق در بخش­های اقتصادی جهت نیل به هدف­های قانون برنامه پنجم توسعه، با استفاده از رهیافت الگوی تعادل عمومی محاسبه پذیر پویای بازگشتی، پرداخته شده است. در این راستا، تغییرپذیری­های در شاخص تولید، مصرف و سطح قیمت­ها در بخش کشاورزی و متغیرهای کلان اقتصادی از جمله تولید ناخالص داخلی، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، شاخص قیمت مصرف‌کننده و رفاه خانوارها برای محصول­ها و فرآورده­های بخش کشاورزی در قالب پیش­فرض­های مختلف ذخیره درآمدهای نفتی در صندوق توسعه ملی و عدم سرمایه­گذاری یا سرمایه­گذاری در بخش­های مختلف اقتصادی ارزیابی شد. نتایج نشان داد که بهبود بهره‌وری بخش کشاورزی از طریق سرمایه‌گذاری درآمدی نفتی، قادر نیست وضعیت تولید این بخش را بهبود دهد. همچنین، با ذخیره­سازی 20 درصد درآمدهای نفتی در صندوق توسعه ملی بنابر قانون برنامه پنجم توسعه و سپس سرمایه­گذاری 30 درصد از منابع درآمدی صندوق در همه بخش‌ها می­توان رشد اقتصادی مطلوب، بهبود تولیدهای کشاورزی و افزایش رفاه خانوارها را تحقق بخشید. بر این مبنا، با سرمایه‌گذاری 30 درصدی منبع­های صندوق در همه بخش‌های اقتصاد، میزان تولید و مصرف خانوارها از بخش کشاورزی به ترتیب 5/0 و 30 درصد افزایش و سطح عمومی قیمت‌ها 7/1 درصد کاهش می‌یابد. این در حالی است که با سرمایه‌گذاری منبع­های صندوق در بخش کشاورزی،  تولید و مصرف خانوارها به ترتیب به میزان 4/6 و 2/4 درصد کاهش می‌یابد. افزون بر این، بیشترین کاهش رفاه مصرف‌کنندگان در شرایط ذخیره درآمدها در صندوق توسعه ملی و نبود زمینه­های تخصیص سرمایه‌گذاری از منبع­های صندوق رخ می‌دهد. بنابراین، دولت می­بایستی از تخصیص سهم زیادی از درآمدهای نفتی به هزینه­های جاری پرهیز و سرمایه‌گذاری این درآمدها در جهت بهبود بهره‌وری بخش‌های اقتصادی به ویژه بخش کشاورزی به منظور دستیابی به رشد اقتصادی و افزایش رفاه خانوارها را در دستور کار قرار دهد.