ارزیابی کارآیی تولیدکنندگان پیاز در سطح استانهای کشور
نویسندگان
1 دانشگاه علوم پزشکی مشهد
2 دانشگاه علوم پزشکی اراک
3 دانشگاه علوم پزشکی مشهد
doi
10.22034/iaes.2023.1982679.1963چکیده
با توجه به محدودیت منبعها و عاملهای تولید در بخش کشاورزی، استفاده بهینه و کارا از منبعها و نهادههای موجود به منظور بهبود عملکرد کمی و کیفی محصولات کشاورزی ضروری است. در این راستا، برای آگاهی تصمیمگیران و برنامهریزان از وضعیت مصرف نهادهها و شرایط تولید، تحلیل کارایی محصولهای زراعی به عنوان محصولهای دارای سطح زیرکشت قابل توجه در کشور دارای اهمیت است. بر این مبنا، در این پژوهش با استفاده از تحلیل پوششی دادهها (DEA) و تحلیل پوششی دادههای بازهای (IDEA) کارایی فنی و کارایی فنی خالص محصول پیاز در 23 استان کشور در سال زراعی 98-1397 ارزیابی شد. برای این منظور، هزینه شش نهاده شامل دستمزد نیروی کار، اجاره زمین، اجاره ماشینها و ادوات، هزینه آب آبیاری، هزینه کود و هزینه کاربرد آفتکشها و یک ستاده بازده ناخالص مدنظر قرار گرفت. بازههای برآورد شده نشان میدهد که با در دسترس بودن منبعها، شرایط مناسب برای افزایش کارایی همه استانهای تولیدکننده محصول پیاز فراهم است. لذا، برطرف کردن کاستیهای این استانها منجر به ایجاد انگیزه لازم برای اعمال مدیریت مطلوب میشود. بیشترین میزان اختلاف بین میانگین میزان هزینههای مصرف مطلوب و مقدار واقعی هزینه مصرف نهادهها مربوط به چهار نهاده آفتکش، آب آبیاری، زمین و نیروی کار است. نتایج به دست آمده از حل مدل IDEA نیز نشان داد که این مدل انعطافپذیری بسیار زیادی در مقابل دادههای غیردقیق داشته است. به طور کلی، نتایج نشان داد که برای دستیابی به تخصیص بهینه عواملهای تولید، ظرفیت و توان بالقوهای بین استانهای کشور وجود دارد، لذا، برنامهریزی و مدیریت مناسب نهادههای تولید با اولویت نهادههایِ دارای بیشترین عدم کارایی همراه با استفاده از آموزههای و تجربههای تولیدکنندگان استانهای کارا، ضروری است.