فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: در دوره پس از زایمان تغییرات زیادی در جسم و روح مادران رخ می‌دهد که ممکن است مادران احساس خستگی کنند. استفاده از رفلکسولوژی به‌عنوان شاخه‌ای از طب مکمل در ارتقاء مراقبت‌های بهداشتی به‌ویژه در حوزه بهداشت مادر و کودک به‌خوبی مشخص شده است، لذا مطالعه حاضر با هدف تعیین بررسی تأثیر رفلکسولوژی پا بر خستگی پس از زایمان در زنان نخست‌زا انجام شد. روش‌کار: این مطالعه کارآزمایی بالینی در سال 1397 بر روی 70 زن نخست‌زا مراجعه‌کننده به مراکز بهداشت و درمان جنوب تهران انجام شد. افراد به دو گروه کنترل و رفلکسولوژی تقسیم شدند. مادران گروه کنترل مراقبت‌های معمول پس از زایمان و گروه رفلکسولوژی 3 روز متوالی به‌مدت 30 دقیقه (15 دقیقه هر پا) ماساژ دریافت کردند. هر دو گروه پرسشنامه ارزیابی- دیداری خستگی را قبل و بعد از مداخله (بلافاصله و یک هفته بعد از اتمام) تکمیل کردند. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS (نسخه 21) و آزمون‌های کای دو، دقیق فیشر، تی مستقل، آنالیز کواریانس و آنالیز واریانس با اندازه‌های تکراری انجام شد. میزان p کمتر از 05/0 معنی‌‌دار در نظر گرفته شد. یافته‌ها: مشخصات دموگرافیک و شدت خستگی قبل از مداخله در هر دو گروه رفلکسولوژی و کنترل یکسان بود. بلافاصله بعد از مداخله (001/0>p) و یک هفته بعد از مداخله، شدت خستگی بین دو گروه رفلکسولوژی و کنترل تفاوت آماری معناداری را نشان داد (001/0>p). نتیجه‌گیری: اقدامات حمایتی و توان‌بخشی همچون رفلکسولوژی پا می‌تواند در کاهش خستگی مادران نخست‌زا پس از زایمان طبیعی مؤثر باشد.