بررسی ارتباط تغییراقلیم و رشد بهرهوری کل عوامل تولید جو دیم در ایران
نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی
2 دانشگاه آزاد اسلامی
3 دانشگاه آزاد اسلامی
4 دانشگاه آزاد اسلامی
doi
10.22034/iaes.2022.540042.1877چکیده
وابستگی بالای کشورهای در حال توسعه به بخش کشاورزی و تأثیرپذیری از اقلیم از یک سو، ضعف فناورانهای و مالی کشاورزان، از سوی دیگر اهمیت بررسی ارتباط تغییر اقلیم و بهرهوری کشاورزی در این کشورها را دوچندان کرده است. هدف این تحقیق بررسی و تبیین رابطه تغییر اقلیم و رشد بهرهوری کل عوامل تولید (TFP) جو دیم در ایران است. در این راستا، دادههای مورد نیاز از سازمان جهاد کشاورزی و سازمان هواشناسی کل کشور برای دوره زمانی 1378-1397 جمعآوری شد. رشد TFP جو دیم برای استانهای عمده تولیدکننده با استفاده از مدل سولو و تکنیک دادههای تلفیقی محاسبه شد. سپس با محاسبه شاخص نمایه استاندارد بارش(SPI) ، ارزیابی اثرات متغیرهای اقلیمی (میانگین دما، کمینه دما، بیشینه دما و نمایه استاندارد بارش) بر رشد TFP جو دیم با استفاده از تکنیک دادههای تلفیقی انجام گرفت. در نهایت با استفاده از 18 سناریوی تغییر اقلیم تحت مدلهای HadCM2 و ECHAM4 تغییرپذیریهای رشد TFP جو دیم محاسبه شد. در دوره مورد بررسی، میانگین رشد TFP جو دیم مثبت و برابر با 183/0 میباشد. به علاوه، میانگین شاخص SPI استانهای عمده تولیدکننده جو دیم نشاندهنده وضعیت نرمال اقلیمی میباشد. همچنین از نظر وضعیت اقلیمی بین خشکسالی بسیار شدید و رطوبت بسیار شدید متغیر است. بررسی اثرپذیریهای متغیرهای اقلیمی بر رشد TFP جو دیم نشان داد که شاخص SPI اثر منفی و معنیدار و کمینه دما اثر مثبت و معنیدار بر رشد TFP جو دیم دارد. همچنین میزان رشد TFP جو دیم در اثر تغییرپذیریهای اقلیم به طور میانگین 08/0- کاهش مییابد. با توجه به حساسیت بالای جو دیم به شرایط غیر نرمال اقلیمی که سبب کاهش بهرهوری آن میشود، پیشنهاد مؤکد این است تا رقمهای مقاوم و سازگار با شرایط اقلیمی موجود و اصلاح روشهای مدیریت مزرعه از سوی سازمان جهاد کشاورزی کل کشور برای کشاورزان معرفی شود.