تعیین الگوی بهینه تولید و واردات گندم در ایران: کاربرد برنامهریزی آرمانی
نویسندگان
1
2 دانشگاه آزاد اسلامی
3 دانشگاه آزاد اسلامی
4 دانشگاه آزاد اسلامی
doi
10.22034/iaes.2021.532750.1846چکیده
هدف از این پژوهش، تعیین الگوی بهینه اقتصادی تولید و واردات گندم با در نظر گرفتن شرایط خطرپذیری موجود، در ایران میباشد. به این منظور، با توجه به بررسی چند هدف بهطور همزمان، مدل برنامهریزی آرمانی بهکار گرفته شد. آرمانهای مد نظر در این پژوهش مشتمل بر آرمانهای سود، ریسک تولید و ریسک قیمت میباشند. اطلاعات مورد نیاز برای انجام این پژوهش از مرکز آمار ایران، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان خوار بارکشاورزی (فائو) در سال 1399گردآوری شد. از نرمافزار GAMS برای برآورد مدل استفاده شد. نتایج بررسی از برآورد مدل آرمانی نشان داد با درنظر گرفتن همهی هدفها مدنظر، استانهای خوزستان، فارس، آذربایجان شرقی و غربی، اردبیل، خرسان رضوی و شمالی، کردستان، کرمانشاه، گلستان، لرستان، همدان، ایلام، بوشهر، اصفهان، مرکزی و سیستان و بلوچستان برای گندم آبی وارد الگوی کشت بهینه شدند. همچنین استانهای آذربایجان شرقی و غربی، کردستان، خوزستان، اردبیل، زنجان، خراسان رضوی، گلستان برای گندم دیم بهعنوان تولیدکننده در نظر گرفته شدند. بنابر نتایج بهدست آمده، استانهای خراسان رضوی و کردستان با سطح زیرکشتی معادل با 5/886371 و 3/509971 بالاترین سطح زیرکشت را بهترتیب برای گندم آبی و گندم دیم بهخود اختصاص دادند. همچنین برابر با نتایج الگوی بهینه واردات، کشورهای استرالیا، قزاقستان، روسیه، سوئیس، امارات متحده عربی، هلند، اتریش و آلمان بهعنوان واردکننده گندم وارد الگوی نهایی شدند. با توجه به نتایج بررسی، بهمنظور رسیدن به هدف خودکفایی و حذف کامل واردات برمبنای چشمانداز مورد نظر کشور، میتوان پیشنهاد کرد که تولیدکنندگان و سیاستگذاران بهسمت استانهای واردشده در الگو حرکت کنند و دولت سرمایه کافی برای تولید گندم در این استانها را فراهم سازد. همچنین با توجه به تأثیر ریسک در تصمیمگیری، توسعه ابزار رویارویی با ریسک پیشنهاد و تاکید میشود.