تحلیل همبستگی فضایی رشد بخش کشاورزی و غیر کشاورزی در نواحی اقتصادی-کشاورزی افغانستان
نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی
2 دانشگاه آزاد اسلامی
3 دانشگاه پیام نور
4 دانشگاه آزاد اسلامی
5 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات
doi
10.22034/iaes.2021.141757.1804چکیده
بخش کشاورزی با سهم 20 درصدی از تولید ناخالص داخلی و سهم 45 درصدی از اشتغال، مهمترین بخش اقتصادی افغانستان برای کاهش سطح فقر و بیکاری و بهبود امنیتغذایی در این کشور است. بر همین مبنا، انتظار میرود رشد بخش کشاورزی بر دیگر بخشهای اقتصادی نیز اثرگذار باشد. هدف مطالعهی حاضر، تعیین همبستگی فضایی بین بخش کشاورزی و بخشهای صنعت و خدمات به تفکیک نواحی اقتصادی–کشاورزی افغانستان برای بررسی چگونگی ارتباط این بخش با دیگر بخشهای اقتصادی با بهرهگیری از الگوهای فضایی تابلویی ایستا و پویا میباشد. به این منظور، نواحی اقتصادی-کشاورزی افغانستان تعیین شده و پس از تایید وجود خودهمبستگی فضایی مثبت با استفاده از آمارههای تشخیصی، میزان همبستگی فضایی بین رشد بخش کشاورزی در این نواحی در قالب الگوی رگرسیون فضایی در اجزای اخلال (SEM) و همچنین الگوهای ایستا و پویای مختلط خودرگرسیون-خودرگرسیون فضایی (SAR) به عنوان مدلنهایی ارزیابی شدند. در الگوهای برآوردی برای دوره زمانی 1397-1380 علاوه بر اثرات سرریز رشد بخش صنعت و خدمات، به نقش سرمایهگذاریهای دولتی، حمایتهای بینالمللی و سرمایه انسانی با لحاظ ویژگیهای خاص قومی، مذهبی و مکانی هر ناحیه نیز توجه شده و اثرات مستقیم و غیرمستقیم حاصل از هر عامل استخراج شد. نتایج گویای سرریز رشد بخشهای غیرکشاورزی و نقش سرمایه گذاریهای فیزیکی و انسانی (دانش فنی) در پیوندهای منطقهای رشد بخش کشاورزی میباشد که در نظرگرفتن آنها در سیاستگذاری منطقهای بخش کشاورزی، بر اثر بخشی برنامه ریزیهای رشد بخش کشاورزی می افزاید؛ همچنین در این زمینه بر اهمیت حفظ استمرار رشد بخش کشاورزی، جذب حمایتهای بین المللی و ارتقاء سطح سرمایه انسانی تأکید میشود. از سوی دیگر توجه به سیاستگذاری بین بخشی و توسعه متوازن بخشها زمینه ساز رشد و توسعه فراگیر اقتصاد افغانستان خواهد بود.