فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

وجود منابع فعال ویروس‌‌های موزائیک رگه‌ای گندم و کوتولگی زرد جو و نیز وقوع آلودگی هم‌زمان آن‌ها در مناطق مختلف گندم‌کاری ایران گزارش شده است. در این تحقیق، اثر انفرادی و ترکیبی متغیر‌های فوق بر عیار ویروس، شاخص علائم WSMV و برخی متغیر‌های رشدی و عملکردی سه ژنوتیپ گندم بررسی گردیده است. آزمایش حاضر به‌صورت یک طرح فاکتوریل در قالب بلوک‌های کامل تصادفی (RCBD) با 15 تکرار انجام شد. متغیر‌های آزمایش شامل ترتیب اعمال تیمار ویروسی در شش سطح، ژنوتیپ‌ در سه سطح و زمان پس از آلودگی با WSMV در سه سطح در نظر گرفته شد. اثر انفرادی و ترکیبی متغیر‌ها بر صفات مورد نظر بررسی گردید. نتایج نشان داد که تیمار‌های با آلودگی دو‌گانه بیشترین میزان جذب الیزا و شدت علائم ناشی از WSMV و نیز پایین‌ترین میزان متغیر‌‌های زراعی را دارا بودند. در مقایسه انواع تیمار ویروسی، آلودگی اولیه با WSMV و سپس BYDV و در بین ژنوتیپ‌ها، رقم حساس مرودشت، بالاترین میزان جذب الیزا و شاخص علائم برای WSMV را به خود اختصاص دادند. بیشترین میزان جذب الیزا و شاخص علائم به‌ترتیب در 21 و 35 روز پس از آلوده‌سازی با WSMV مشاهده شد. در برهمکنش ژنوتیپ و تیمار ویروسی، بیشترین میزان جذب الیزا و شاخص علائم به تیمار‌های آلودگی اولیه به WSMV و سپس BYDV در رقم‌های مرودشت و رسول اختصاص یافت. در مطالعه برهمکنش سه متغیر، تیمار آلودگی اولیه به WSMV و سپس BYDV در ژنوتیپ‌های مرودشت و رسول، در 21 روز پس از آلوده‌سازی بیشترین میزان جذب را دارا بودند. تمامی تیمار‌های آلودگی دوگانه منجر به کاهش محسوس ارتفاع، عملکرد دانه و وزن اندام هوایی شدند. در این بین پایین‌ترین میزان شاخص‌های فوق به تیمار آلودگی هم‌زمان دو ویروس تعلق گرفت. در ژنوتیپ مقاوم کراس‌عدل، بیشترین مقدار جذب الیزا در تیمار آلودگی اولیه با BYDV و سپس WSMV مشاهده شد. این درحالی است که کاهش معنی‌داری در عملکرد محصول در تیمار‌ آلودگی هم‌زمان دو ویروس دیده شد.