فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیماری پاخوره گندم که توسط قارچ Gaeumannomyces tritici var tritici ایجاد می‌شود، یکی از مهم‌ترین عوامل محدودکننده تولید گندم در بسیاری از مناطق جهان به شمار می‌رود. با توجه به پیامدهای زیست‌محیطی مصرف گسترده سموم شیمیایی، شناسایی ترکیبات طبیعی و ایمن برای کنترل این بیماری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. هدف از این پژوهش، بررسی اثر ضدقارچی عصاره‌های اتانولی گیاهان اکالیپتوس، آویشن، مریم‌گلی کبیر، فراسیون و تشنداری بر رشد G. tritici var tritici در شرایط آزمایشگاهی است. عصاره‌های گیاهی در غلظت‌های 250، 500، 1000 و 2000  پی­پی­ام با روش اختلاط با محیط کشت PDA مورد ارزیابی قرار گرفتند. آزمایش‌ها در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد و درصد بازدارندگی رشد قارچ پس از هفت روز اندازه‌گیری گردید. نتایج نشان داد که افزایش غلظت عصاره‌ها به‌طور معنی‌داری موجب افزایش بازدارندگی رشد قارچ شد. بیشترین میزان بازدارندگی در غلظت 2000 پی­پی­ام مربوط به عصاره اکالیپتوس بود، به‌طوری‌که این عصاره بیش از 90 درصد رشد قارچ را مهار کرد. عصاره‌های آویشن و تشنداری نیز اثر ضدقارچی قابل توجهی نشان دادند، در حالی که عصاره فراسیون در تمامی غلظت‌ها کمترین اثر مهارکنندگی را داشت. در ادامه، ترکیبات شیمیایی عصاره‌های مؤثر با استفاده از دستگاه GC–MS شناسایی شدند. نتایج آنالیز شیمیایی نشان داد که حضور ترکیباتی نظیر اسپاتولنول، تیمول، کارواکرول و دی‌هیدروبنزوفوران می‌تواند در خاصیت ضدقارچی عصاره‌ها نقش مؤثری داشته باشد.