شناسایی، تولید انبوه و رهاسازی سن ‏های شکارگرOrius spp. برای کنترل تریپس های گیاهان گلخانه‌ای

نویسندگان

1 استادیار، موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

2 محقق، موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

3 استادیار،موسسه تحقیقات باغبانی کشور، پژوهشکده گل و گیاهان زینتی، مرکزی، محلات، ایران.

doi
10.22092/bcpp.2026.370403.404
چکیده

تریپس‏ ها از مهمترین آفاتی هستندکه خسارت شدیدی به سبزی و صیفی و گیاهان زینتی وارد می‌کنند. این حشرات با تغذیه از شیره گیاهی به گیاه صدمه می‌زنند. روی گیاهان زینتی نیز تریپس‏ ها در داخل گل‏ها از شیره گیاهی تغذیه کرده و موجب ایجاد لکه‌های نقره‏ای و زرد در گیاهان می‌شوند و در نهایت موجب خشکیدگی گیاه می‌‌شوند. تریپس‏ها ناقل انواعی از بیماری‏های ویروسی گیاهی نیز می ‏باشند. با توجه به طیف میزبانی وسیع، سرعت تکثیر بالا، چند نسلی، رفتار مخفی و مقاومت به حشره‌کش‌ها، مدیریت تریپس‏ها همواره مشکل است. یافتن روش کنترل مطمئن و جایگزین کنترل شیمیایی ضروری به‌نظر می‌رسد. استفاده از روش‌های کنترل غیرشیمیایی از جمله بکارگیری مهارگرهای زیستی، از راهکار‌های موثر در کاهش جمعیت تریپس‏ها و تولید محصولات گلخانه‌ای سالم محسوب می‌شود. سن‌های خانواده Anthocoridae از شکارگرهای مهم تریپس‏های گیاهان سبزی و صیفی و زینتی هستند. در جنس  Oriusگونه‌های Orius albidipennis،Orius laevigatus ، Orius niger، Orius minutus از جمعیت غالب در کشور برخوردار بوده و در کنترل تریپس‌ها نقش موثری دارند. شناسایی گونه‏ های سن‏هایOrius  با استفاده از شکل پارامر اندام تناسلی جنس نر امکان‌پذیر است. تولید انبوه سن‏های شکارگر نیز در شرایط انسکتاریوم و در دامنه دمایی 2±27 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی5±60 درصد و 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی روی غلاف لوبیا سبز و یا ساقه گوشتی گیاهان صورت می‏گیرد. تخم‌های شب‌پره بید آرد Ephestia kuheniella  همراه با گرده ذرت غذای مناسبی برای پرورش این شکارگر است. رهاسازی سن‏های شکارگر به نوع گیاه، تراکم آفت و زمان رهاسازی شکارگر بستگی دارد. در این نوشتار، گونه‏ های مهم از سن‏هایOrius  که از زیست ‏بوم‏ های مختلف ایران شناسایی شده‏اند معرفی و شیوه تولید انبوه آن‏ها بیان می‏شود. در نهایت روش رهاسازی برای مهار جمعیت تریپس‌های گیاهان سبزی و صیفی و زینتی( فلفل و میخک) گلخانه‌ای که در قالب برنامۀ مدیریت تلفیقیIPM) ) اجراء شده است معرفی می‌شود، تا براساس اقدامات، کارشناسان و بهره ‏برداران محصولات گلخانه‌ای عاری از باقی‌مانده سموم شیمیایی برای مصرف داخل و صادرات تولید شود.