فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

درخت نارون (Ulmus spp.)، یکی از گونه‌های غالب در فضای سبز شهری بسیاری از مناطق ایران به‌شمار می‌رود. سوسک برگ‌خوار نارون (Xanthogaleruca luteola)، از آفات کلیدی این درختان با بیش از دو نسل در اکثر مناطق است. باکتری بیمارگر Bacillus thuringiensis (Bt) در کنترل بسیاری از آفات برگ‌خوار عملکرد موفقی داشته و نماتدهای بیمارگر حشرات نیز ویژگی‌های منحصر‌به‌فردی دارند که آنها را به عوامل مؤثر کنترل زیستی آفات گیاهان زینتی و فضای سبز تبدیل می‌کند. در این پژوهش، کارایی باکتری Bacillus thuringiensis subsp. galleriae (Btg) و یک جدایه بومی نماتد Steinernema carpocapsae (Sc) علیه لاروهای سوسک برگ‌خوار نارون در فضای سبز معابر محله نیاوران تهران در سال 1403 مورد ارزیابی قرار گرفت. براساس نتایج مطالعه قبلی، چهار تیمار شامل: باکتری Btg با غلظت پنج در هزار، نماتدSc  با غلظت 500 لارو بیمارگر در میلی‌لیتر، ترکیب این دو عامل در همان غلظت‌ها و تیمار شاهد انتخاب شدند. با توجه به حساسیت بیشتر لاروها، آزمون‌های میدانی نیز بر روی لاروهای فعال برگ‌خوار نارون انجام گرفت. برای هر تیمار پنج شاخه دارای لارو و جدا از هم به‌عنوان تکرار  انتخاب و در سه نوبت بدون وقفه برای هر تکرار با اسپری آبپاش دستی محلول‌پاشی شدند. پیش از اعمال تیمار و یک هفته پس از آن، شمارش لاروهای زنده و تلف شده روی شاخه‌های علامت‌گذاری‌شده، انجام شد. نتایج نشان داد که زیرگونه مورد مطالعه از باکتری B. thuringiensis و همچنین جدایه بومی نماتد S. carpocapsae توان بیمارگری روی هر دو مرحله لاروی و بالغ آفت را دارا هستند. هر دو عامل بیوکنترل در کاهش جمعیت لاروهای برگ‌خوار نارون روی درختان معابر مؤثر بودند و تیمارهای اعمال‌شده تفاوت معنی‌داری از نظر ایجاد تلفات در لاروها نشان دادند. کاربرد باکتری مذکور منجر به 63/16 درصد مرگ‌و‌میر لاروها شد، در حالی‌که جدایه بومی نماتد S. carpocapsae به تنهایی باعث 25 درصد تلفات شد. بیشترین میزان تأثیر در ترکیب هم‌زمان این دو عامل با 77/78 درصد مرگ‌و‌میر لاروهای برگ‌خوار نارون مشاهده شد. این پژوهش برای نخستین بار در ایران انجام شده و نتایج آن نشان می‌دهد کاربرد تلفیقی این دو عامل زیستی می‌تواند به عنوان روشی مؤثر، پایدار و ایمن در مدیریت تلفیقی سوسک برگ‌خوار نارون در فضای سبز شهر تهران مدنظر قرار گیرد.