فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سازه‏های اصلاحی بند‏های کوچکی هستند که در حوضه‏های آبخیز، به‌ویژه حوضه‏های حساس به فرسایش واقع در بالادست سدهای مخزنی، به منظور کاهش سرعت جریان، کاهش فرسایش، مهار رسوب، و کنترل سیلاب در آبراهه‏ها با استفاده از مصالحی مانند چوب، سنگ، سنگ و ملات، و توریسنگ ساخته می‏شوند. این سازه‏ها با کاهش سرعت جریان آب و شیب آبراهه و ذخیرة جریان باعث تغییرِ واکنش هیدرولوژیک حوضه‏های آبخیز می‏‌شوند. تجزیه و تحلیل آثار احداث این سازه‏ها پیش از احداث در تصمیم‏گیری صحیح و اجرای بهینة این طرح‏ها و همچنین مدیریت بهتر به منظور نیل به اهداف مختلف مؤثر است. از آنجا که احداث این سازه‏ها بر رفتار سیل مؤثر است، این تحقیق با هدف تأثیر احداث سدهای اصلاحی بر زمان تمرکز و کاهش دبی اوج سیل در حوضة آبخیز گاش صورت گرفت. در این تحقیق به منظور بررسی تأثیر این سازه‏ها روندیابی سیل در مخزن به روش پالس و روندیابی رودخانه به روش ماسکینگام انجام گرفت و هیدروگراف سیل با دورة بازگشت‏های 25 تا 100 ساله در وضعیت قبل و بعد از احداث سازه‏ها شبیه‏سازی شد. نتایج نشان‏ داد با احداث سازه‏های پیش‏بینی‌شده بین 75 تا 97 درصد دبی اوج و 73 تا 98 درصد حجم سیل کاهش می‏یابد؛ این نتیجه بیانگر تأثیر مثبت احداث این سازه‏ها در کاهش دبی اوج و حجم سیل است. به‏ علاوه، در دورة‏ بازگشت‏های مختلف با افزایش دبی اوج و حجم سیل ورودی، نقش مخازن در کاهش دبی اوج سیلاب و حجم سیل کاهش می‌‏یابد. همچنین، در اثر احداث سازه‏های مذکور، زمان تمرکز در محل خروجی حوضه بین 26/0 تا 98/0 ساعت افزایش خواهد یافت.