بررسی عاملهای مؤثر بر عملکرد محصولهای راهبردی کشاورزی (گندم و جو)در استان خراسان رضوی
نویسندگان
1
2 دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز
3 دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی
4 دانشگاه آزاد اسلامی
5
doi
10.22034/iaes.2018.32541چکیده
چکیده تغییر اقلیم در ایران همواره یکی از چالشهای مهم در بخش کشاورزی بوده است. چراکه سبب تأثیرپذیری عملکرد محصولهای این بخش و افزایش ریسک عملکرد تولید میشود. از سوی دیگر، نهادههای تولید مورد استفاده در بخش کشاورزی نیز بر عملکرد این محصولها تأثیرگذارند. لذا در این پژوهش اثرگذاری گذاری نهادههای قابل کنترل تولید و عاملهای اقلیمی بر میانگین و نوسان عملکرد تولید محصولهای کشاورزی منتخب استان خراسان رضوی (گندم، جو) بهعنوان محصولهای راهبردی بخش کشاورزی برای سالهای 1390 تا 1394 با بهکارگیری مدل جاست و پاپ ارزیابی شده است. نتایج مطالعه نشان داد که در تابع میانگین عملکرد، یک میلیمتر افزایش لگاریتم بارش سبب افزایش میانگین عملکرد محصولهای گندم آبی، گندم دیم و جو آبی به میزان 11/0 ، 24/0 و 04/0 کیلوگرم در هکتار و کاهش 57/0 کیلوگرم در هکتار جو دیم شده است. افزایش یک درجه سلسیوس در لگاریتم میانگین بیشینه دما سبب کاهش 02/0، 1/0 کیلوگرم در هکتار در میانگین عملکرد گندم آبی و جو آبی شد، اما میانگین عملکرد گندم دیم و جو دیم را به میزان 28/1 و 17/0 کیلوگرم در هکتار افزایش داده است. همچنین لگاریتم عاملهای سطح زیر کشت، ضریب مکانیزاسیون، کود نیتروژنه مصرفی و سم مصرفی دارای تأثیر مثبت بر میانگین عملکرد بوده است. بنابر نتایج تابع ریسک عملکرد بیان شد که پراکنش در بارش سبب افزایش ریسک عملکرد گندم آبی، گندم دیم و جو دیم به میزان 27/0، 65/3 و 83/2 کیلوگرم در هکتار شده و عامل افزایش لگاریتم میانگین بیشینه دما سبب کاهش 69/0، 30/5 و 13/6 کیلوگرم در هکتار ریسک عملکرد این محصولها شده است. با توجه به نتایج به دست آمده در تابعهای میانگین و ریسک عملکرد، ابزارهای مدیریتی ریسک شامل بیمه بر اساس آب و هوا برای محصولهای کشاورزی و به کارگیری رقمهای بذر مقاوم به خشکی، در جهت جلوگیری از ریسک تولید محصولها و کاهش آسیبپذیری کشاورزان از نهادههای تولید و عاملهای اقلیمی پیشنهاد میشود. طبقهبندی : C23, Q10, Q54.