اثر حامل‌های مختلف در کارآیی قارچ بیمارگر Metarhizium anisopliae و تاثیر آن بر Meloidogyne javanica در گیاه گوجه فرنگی و بررسی استقرار آن در خاک و ریشه

نویسندگان

1 پروفسور، موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

2 دکتری نماتدشناسی، گروه بیماری شناسی گیاهی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، فارس، ایران.

3 استادیار، گروه بیماری شناسی گیاهی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، فارس، ایران.

doi
10.22092/bcpp.2025.367696.378
چکیده

قارچ Metarhizium anisopliae یکی از عوامل مهم مهار زیستی نماتدهای ریشه‌گرهی و حشرات است که می‌تواند جایگزین مناسبی برای سموم شیمیایی شود. در این بررسی، تعیین فرمولاسیون اولیه مناسب این قارچ و تاثیر آن در کنترل نماتدهای ریشه‌گرهی روی گیاه گوجه‌فرنگی اجرا شد. قارچ مذکور در شرایط آزمایشگاهی روی بذر ماش کشت داده شد. سپس روی حامل‌های پودری تالک، کائولن، کنجاله سویا، کنجاله آفتابگردان و کنجاله کلزا فرموله شد و ماندگاری اسپور قارچ در حامل‌های مذکور طی 12 ماه  بررسی شد. تاثیر قارچ در حامل‌های پودری روی نماتد ریشه‌گرهی روی گیاه گوجه‌فرنگی در شرایط گلخانه‌ای در قالب طرح کاملا تصادفی بررسی شد. بیشترین ماندگاری اسپورهای قارچ 12 ماه و مربوط به حامل‌های کنجاله کلزا، سویا و آفتابگردان بود. قارچ فرموله‌شده در حامل‌های کنجاله کلزا، سویا و آفتابگردان در شرایط گلخانه‌ای بالاترین توانایی مهار نماتد (86/5%، 87/2%و 84/5%) را داشت که از نظر آماری شبیه نماتدکش شیمیایی فلوپیرام 86/9% بود. همچنین حامل‌های کنجاله‌های دانه‌های روغنی در استقرار اسپور قارچ در خاک و ریشه و در پی آن کاهش شاخص‌های بیماری‌زایی نماتد و رشد بهتر گیاه موثرتر بودند. نتایج این پژوهش نشان داد کنجاله‌های دانه‌های روغنی حاملی مناسب برای فرموله‌کردن قارچ بیمارگر M. anisopliae بوده و باعث ماندگاری و استقرار آن در خاک و ریشه می‌شوند و می‌توانند پایة یک فرمولاسیون مناسب جامد برای این قارچ در جهت مهارزیستی نماتد ریشه‌گرهی باشند.