جداسازی مخمرهای رورست مرکبات و شناسایی جدایه‌های برتر در مهار بیماری کپک سبز میوه

نویسندگان

1 استاد، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، مازندران، ایران.

2 استادیار، موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

3 استادیار،گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، مازندران، ایران.

4 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه گیاه پزشکی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، مازندران، ایران.

doi
10.22092/bcpp.2025.368126.382
چکیده

کپک سبز یکی از مهمترین بیماری‌های میوه مرکبات در مراحل پس از برداشت و دوره انبارداری می‌باشد که در صورت عدم مدیریت درست، خسارت‌های قابل توجهی را ایجاد می‌کند، هرچند در سال‌های اخیر با استفاده از قارچکش‌های شیمیایی می‌توان این بیمارگر را مدیریت کرد، اما برای کاهش مصرف آفت‌کش و حذف باقیمانده‌های سموم، استفاده از سایر روش‌های مدیریت ضروری می‌باشد و استفاده از عوامل میکروبی در حوزه کنترل بیولوژیک یکی از این موارد مهم می‌باشد. بر اساس گزارش‌های متعدد پیشین در خصوص توانایی مخمرها در مهار بیمارگرها، در این پژوهش توانایی جدایه‌های مخمرهای بومی  برای مهار بیمارگر کپک سبز، مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور نمونه‌های برگ و میوه مرکبات از مناطق مختلف استان مازندران درطی پاییز 1402،  جمع آوری و در آزمایشگاه با استفاده از محیط کشت مالت آگار، جداسازی و خالص‌سازی شدند. به دلیل تعدد فراوان جدایه‌ها، از بین مجموعه به‌دست آمده،  براساس خصوصیات فنوتیپی (شکل، رنگ و حاشیه پرگنه، خصوصیات فیزیولوژیکی و...) نماینده‌هایی انتخاب و آزمون بیوکنترل بر روی میوه مرکبات با 44 جدایه مخمر انجام شد. آزمون بر روی میوه پرتقال رقم تامسون ناولی انجام شد که در زمان برداشت میزان ماده جامد محلول آن 10 درجه بریکس بود. ابتدا تکه‌های میوه در داخل سوسپانسیون مخمر با غلظت 108سلول در هر میلی‌لیتر آب سترون، قرار داده و پس از پنج ساعت نگهداری در دمای محیط، 10 میکرولیتر بیمارگر کپک سبز با غلظت 104سلول در میلی‌لیتر در مرکز هر قطعه برش داده شده قرار گرفت. میوه‌ها به مدت شش روز نگهداری در شرایط انباری  با رطوبت بالای 90 درصد تا زمان بروز علایم بیماری نگهداری شدند. نتایج تجزیه واریانس بر اساس درصد بروز بیماری نشان می‌دهد در سطح احتمال یک درصد، در بین مخمرها، اختلاف معنی‌داری از لحاظ توانایی مهار بیمارگر کپک‌سبز در شرایط انبارداری دارا می‌باشند. مقایسه میانگین درصد بروز بیماری بر اساس آزمون چند دامنه‌ای دانکن در سطح یک درصد نشان می‌دهد مخمرهای دو گروه آماری عملکرد بسیار خوبی داشتند. برای شناسایی این جدایه‌های برتر از تعیین ترادف ناحیه D1/D2 در قسمت Large subunit ribosomal ribonucleic acid (LSU rRNA) استفاده شد.  نتایج نشان می‌دهد، مخمرهای Hanseniaspora uvarum، Hanseniaspora occidentalis و Pichia kluyveri به عنوان برترین‌ها بوده‌اند، به طوری که بعد از شش روز مهار کاملی در بروز و توسعه بیمارگر در مقایسه با شاهد داشته‌اند.