تأثیر پوشش لکهای، به منزلة زیستگاه خرد، بر تغییر خصوصیات خاک (مطالعة موردی: چراگاههای شور تز خراب در ارومیه)
نویسندگان
1 استادیار دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه ارومیه
2 دانشجوی دکتری مرتعداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری
3 دانشجوی دکتری مرتعداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
doi
10.22059/jrwm.2015.53891چکیده
گیاهان، ضمن رویش و سازگاری با شرایط مختلف، ویژگیهای محیط و بهویژه خصوصیات خاک را برای گسترش جوامع گیاهی تغییر میدهند. در این تحقیق میزان تأثیرگذاری گیاهان هالوفیت اطراف دریاچة ارومیه بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک ارزیابی شد. بدین منظور، در تیپ گیاهی Salsola nitraria - Aeluropus littoralis، که معرف سطح وسیعی از چراگاههای شور اطراف دریاچة ارومیه است، لکههای گیاهی (اکولوژیک) در امتداد دو ترانسکت 150 متری، که موازی با جهت شیب استقرار داشتند، انتخاب شد و فواصل بین آنها خاک لخت بدون پوشش (فضای بین لکهای) درنظر گرفته شد. نمونههای خاک از داخل لکهها و فضای بین لکهای از دو عمق 0 ـ 15 و 15 ـ 30 سانتیمتری با چهار تکرار برداشت و برخی خصوصیات آنها اندازهگیری شد. با کاربرد آزمون T غیرجفتی، مقادیر پارامترهای اندازهگیریشدة بین لکهها و فضای بین لکهها مقایسه شد. نتایج بهدستآمده نشان میدهد حضور گیاهان تأثیر معنیداری در کاهش هدایت الکتریکی و نمکهای محلول سدیم، پتاسیم و کلسیم و همچنین افزایش مقادیر فسفر در نمونههای خاک پروفیل سطحی (0 ـ 15 سانتیمتری) در داخل لکهها دارد، ولی در میزان اسیدیته، نیتروژن، مواد آلی و درصد سیلت، شن و رس داخل لکهها و نواحی بین لکهها اختلاف معنیدار مشاهده نشد. خصوصیات مذکور در خاک عمقی (15 ـ 30 سانتیمتری) و بین لکههای گیاهی و مناطق بین لکهها نیز اختلاف معنیداری با هم نداشت؛ این امر تداعیکنندة نقش گیاهان و تأثیر ریشهدوانی آنها در تغییر خصوصیات خاک سطحی نسبت به خاک عمقی در رویشگاههای مورد بررسی است.