برآورد نابرابری چندبعدی مناطق شهری و روستایی استان بوشهر در مقایسه با کل کشور
نویسندگان
1 دانشگاه علوم پزشکی سبزوار
2 دانشگاه علوم پزشکی ایلام
3 دانشگاه علوم پزشکی سبزوار
doi
10.22055/jqe.2023.43930.2558چکیده
چکیده گسترده معرفی:نابرابری اغلب در میان گروهی از مردم، ملتها یا مناطق وجود دارد. معیار اندازه گیری نابرابری برحسب درآمد (هزینه) خانوار است. بسیاری از اقتصاددانان استدلال کردهاند که درآمد یک معیار جزیی از رفاه میباشد (کاول و گوگا، 1981، شارکس،1980). افراد یا خانوارها دارای ویژگیها و نیازهای متفاوت هستند. درآمد کل یا هزینه خانوارها در یک سبد کالایی مصرف میشود و ترکیب سبدهای کالایی باتوجهبه ویژگیهای خانوارها متفاوت است از این رو شاخصهای رفاهی باید با سایر ویژگیها رفاهی ترکیب شود.استان بوشهر از استانهای جنوبی ایران و با مساحت بیش از 27 هزار600 کیلومتر مربع نوزدهمین استان بزرگ کشور به لحاظ مساحت است که از جهت شمال با استانهای خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد، از شرق به استان فارس، از جنوب و غرب به خلیج فارس و از جنوب شرق با استان هرمزگان همسایه است. (مرکز آمار ایران،1399) استان بوشهر به عنوان سومین اقتصاد بزرگ کشور، به دلیل تنوع و بزرگی اقتصادی در صنایع مانند نفت و گاز، پتروشیمی، نیروگاهها، کشاورزی، شیلات، معدن، تأسیسات هستهای، صنایع دریایی، فعالیتهای تجاری و همچنین موقعیت جغرافیایی استان در خلیج فارس، از اهمیت خاصی برخوردار میباشد. آمار و ارقام ارائه شده از سوی مرکز آمار ایران در سالهای (1395-1400) نشان میدهدکه علیرغم برخورداری استان بوشهر از توان بالقوه و بالفعل محیطی و اقتصادی و جایگاه آن در اقتصاد کشور، در زمینهی شاخصهای عدالت اجتماعی نسبت به میانگین استان از وضعیت مطلوبی برخودار نمیباشد. هدف اساسی در این مقاله بررسی اقتصادی استان بوشهر طی سالهای 1363-1400 می باشد. متدولوژی:ما نابرابری اقتصادی را براساس ترکیب اجزای سبد مصرفی خانوار برآرود میکنیم و براین اساس روند نابرابری در استان بوشهر را کل کشور مقایسه میکینم. ضریب جینی مورد استفاده برای برآورد نابرابری چندبعدی شاخص اسیس کومار بنرجی (2010) است که نسبت به سایر شاخصهای مطرح شده در ادبیات نابرابری چندبعدی دارای مزایایی است که منجر به برآورد بهتر نابرابری نسبت به سایر شاخصهای موجود در ادبیات نابرابری چندبعدی شده است. در این رویکرد برخلاف شاخصهای نابرابری، معصومی (1986)، تسوی (1995 و 1999) و بروگینیون (1999) دستاوردهای افراد در ابعاد رفاهی، جامعه شامل مقادیر غیرمنفی است و وزن ابعاد رفاهی بهصورت درونزا برآورد میشود. سپس بهمنظور مقایسه میزان نابرابری بین استان بوشهر و کل کشور به تفکیک مناطق شهری و روستایی از 3 الگوی تحلیل واریانس همراه با رگرسیون استفاده شده است. نتیجه:مطابق با نتایج ضریب جینی نابرابری چندبعدی برآوردی، میزان نابرابری در کل کشور و استان بوشهر در مناطق شهری بیشتر از مناطق روستایی بوده است. علاوه بر این نتایج حاصل از برآورد حاکی از انست که نابرابری در استان بوشهر به طور متوسط حدود 04/0 از کل کشور بیشتر است. در مجموع با توجه به نتایج این مطالعه پیشنهاد میشود مسئولان و سیاسیت گذاران استان درهنگام تدوین برنامههای کاهش نابرابری و حرکت به سمت توسعه پایدار، به کلیه ابعادی رفاهی در سبد مصرفی خانوار بویژه ابعادی که دارای وزن و اهمیت بیشتری در رفاه خانوار هستند، نوجه نمایند.