فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیش از 50 سال از ظهور ساقه­خوار نواری برنج، Chilo supprassalis Walker در کشور می­گذرد و طی این مدت به طور عمده تحت کنترل شیمایی به­ویژه با سموم گرانوله بوده است. اخیرا کاربرد حشره­کش­های مایع برای کنترل این آفت در حال رواج است، اما، تاثیر آنها بر دشمنان طبیعی کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش، اثر سه حشره­­کش شامل، فیپرونیل (SC5%)، دیازینون (EC60%)، فنیتروتیون (EC50%) در مقایسه با شاهد (آب‏پاشی) روی مهمترین دشمنان طبیعی مزارع برنج، آسیابک، Orthetrum sabina L. (Odonata: Libellulidae)، سن آندرالوس، Andrallus spinidens F. (Hemiptera: Pentatomidae)، سوسک دراکولا، Paederus fuscipes Curtis (Coleoptera: Staphylinidae)، عنکبوت آرجیوپه ( Araneae: (Araneidae Doleschall Argiope catenulata، عنکبوت تتراگناتا،Tetragnatha sp. (Araneae: Tetragnathidae)  و زنبور تریکوگراما Trichogramma brassicae Bezdenko (Hymenoptera: Trichogrammatidae) طی 2، 7 و 14 روز بعد از سمپاشی مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج حاصل نشان داد که حشره­کش­های فوق در 2 و 14 روز بعد از سمپاشی به ترتیب بیشترین و کمترین تاثیر سوء روی دشمنان طبیعی داشتند. در مجموع بر اساس نتایج حاضر و استاندارد قوانین سازمان بین‏المللی کنترل بیولوژیک، حشره­کش فیپرونیل مایع Sc5% از میان سه حشره­کش، با ایجاد 78/3 %کاهش جمعیت، کمترین تاثیر روی دشمنان طبیعی مزارع برنج داشت و در رتبه کم‏خطر تا خطر متوسط قرارگرفت. با گذشت زمان، تاثیر حشره‌کش‌‏های مورد استفاده به­ویژه فیپرونیل مایع روی دشمنان طبیعی شیب نزولی داشت. با توجه به سابقه مصرف طولانی مدت حشره‌کش‌های شیمیایی نظیر دیازینون گرانول علیه کرم ساقه‌خوار نواری برنج در زیست بوم شالیزار‏های شمال کشور (بالغ بر پنج دهه) و نیز به دلیل پرخطر بودن، سمیت بالا و تبعات منفی دیگر برای کشاورزان و زیست بوم شالیزار، معرفی حشره‌کش‌های جدید سهم به‏سزایی در کاهش خطرات فوق خواهند داشت. بنابراین، به نظر می‌رسد حشره­کش فپیرونیل مایع به مقدار یک لیتر در هکتار مخاطرات کمتری نسبت به سایر حشره‌کش‌های آزمایش شده در این تحقیق برای حشرات مفید در اکوسیستم زراعی برنج داشته باشد.