مهار زیستی نماتد ریشه گرهی کیوی (Meloidogyne incognita) با استفاده از باکتریهای پروبیوتیک
نویسندگان
1 دانشیار، گروه گیاهپزشکی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، گیلان، ایران.
2 دانشجوی دکتری تخصصی بیماریشناسی گیاهی، گروه گیاهپزشکی دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان، رشت، گیلان، ایران.
3 مربی، گروه گیاهپزشکی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، گیلان، ایران.
4 دانشیار، گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ولی عصر رفسنجان، رفسنجان، ایران.
doi
10.22092/bcpp.2024.364564.358چکیده
نماتدهای ریشه گرهی (.Meloidogyne spp) از مهمترین نماتدهای خسارتزا در بین نماتدهای انگل گیاهی بوده و خسارت قابل توجهی به محصولات کشاورزی وارد مینمایند. باکتریهای پروبیوتیک، با اثرگذاری مستقیم بر بیمارگرها و القای مقاومت و تحریک رشد گیاهان، ازکارایی بالایی جهت کنترل بیماریهای گیاهی برخوردارند. در این تحقیق، از سه گونه پروبیوتیک Pseudomonas chlororaphis RO1، Bacillus subtilis RO9 وBacillus subtilis RO8 جهت کنترل نماتد ریشه گرهی کیوی در شرایط آزمایشگاه،گلخانه و باغ استفاده گردید. شاخصهای آلودگی به نماتد شامل تعداد گال، توده تخم، جمعیت لارو و تخم در هر گرم ریشه، تعداد لاروهای سن دوم در صد گرم خاک و فاکتور تولیدمثل مورد ارزیابی قرار گرفتند. بررسی گلخانهای در قالب طرح کاملاً تصادفی با 11 تیمار و سه تکرار برای هر مرحله و آزمایش باغی در قالب بلوکهای کامل تصادفی با چهار تیمار و سه تکرار در باغ کیوی واقع در منطقه پاشاکی از توابع شهرستان سیاهکل اجرا شد. جمعیت نماتدها در خاک و ریشه قبل از اعمال تیمارها و در پایان تحقیق مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تمامی تیمارها در کنترل شاخصهای آلودگی به نماتد موفق عمل نموده و با تیمار شاهد دارای اختلاف معنیدار بودند. در شرایط آزمایشگاهی، باکتریB. subtilis RO9 با ایجاد 8/48 درصد مرگ و میر در لاروها ، بیشترین تأثیر را از خود نشان داد. همچنین در شرایط گلخانه، کاربرد مجدد باکتریهای RO9 B. subtilis و RO1 P. chlororaphis منجر به کاهش چشمگیری در تعداد گال، توده تخم و جمعیت لارو سن دوم نماتد در خاک و همچنین جمعیت تخم و لارو نماتد در ریشه گردید. نتایج آزمایش باغی نشان داد که بعد از نماتدکش راگبی، باکتری RO9 B. subtilis (2/41%) در کاهش جمعیت تخم و لارو در ریشه موثرتر از باکتری RO1 P. chlororaphis (1/%31) بوده است. باکتری RO1 P. chlororaphis در کاهش جمعیت لاروهای سن دوم در خاک و تعداد گال در ریشه (3/32%، 3/47 %)، بعد از نماتدکش راگبی، بهترین اثر را داشت. در کاهش فاکتور تولید مثل، هر دو جدایه باکتری (64/0 و 7/0) با تفاوت کمی نسبت به نماتدکش راگبی (41/0)، عملکرد مطلوبی از خود نشان دادند. در مراحل آزمایشگاهی و گلخانهای، اثر تیمار تلفیقی (کاربرد توأم دو باکتریRO1 و RO9) نسبت به کاربرد هر یک از آنها به تنهایی، روی شاخصهای بیماریزایی نماتد قابل توجه نبود. نتایج این پژوهش نشان داد که استفاده از باکتریهای پروبیوتیک P. chlororaphis RO1 و B .s subtilis RO9در دو نوبت کاربرد میتواند در کنترل نماتد مورد توجه قرار گرفته و جا دارد که اثر باکتری روی خسارت نماتد و شاخصهای عملکرد گیاه بررسی شود.