مهار زیستی نماتد ریشه گرهی کیوی (Meloidogyne incognita) با استفاده از باکتری‌های پروبیوتیک

نویسندگان

1 دانشیار، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، گیلان، ایران.

2 دانشجوی دکتری تخصصی بیماری‌شناسی گیاهی، گروه گیاه‌پزشکی دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان، رشت، گیلان، ایران.

3 مربی، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، گیلان، ایران.

4 دانشیار، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ولی عصر رفسنجان، رفسنجان، ایران.

doi
10.22092/bcpp.2024.364564.358
چکیده

نماتدهای ریشه گرهی (.Meloidogyne spp) از مهمترین نماتدهای خسارتزا در بین نماتدهای انگل گیاهی بوده و خسارت قابل توجهی به محصولات کشاورزی وارد می­نمایند. باکتری­های پروبیوتیک، با اثرگذاری مستقیم بر بیمارگرها و القای مقاومت و تحریک رشد گیاهان، ازکارایی بالایی جهت کنترل بیماری­های گیاهی برخوردارند. در این تحقیق، از سه گونه پروبیوتیک Pseudomonas chlororaphis RO1، Bacillus subtilis RO9 وBacillus subtilis RO8  جهت کنترل نماتد ریشه گرهی کیوی در شرایط آزمایشگاه،گلخانه و باغ استفاده گردید. شاخص­های آلودگی به نماتد شامل تعداد گال، توده تخم، جمعیت لارو و تخم در هر گرم ریشه، تعداد لاروهای سن دوم در صد گرم خاک و فاکتور تولیدمثل مورد ارزیابی قرار گرفتند. بررسی گلخانه­ای در قالب طرح کاملاً تصادفی با 11 تیمار و سه تکرار برای هر مرحله و آزمایش باغی در قالب بلوک­های کامل تصادفی با چهار تیمار و سه تکرار در باغ کیوی واقع در منطقه پاشاکی از توابع شهرستان سیاهکل اجرا شد. جمعیت نماتدها در خاک و ریشه قبل از اعمال تیمارها و در پایان تحقیق مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تمامی تیمارها در کنترل شاخص­های آلودگی به نماتد موفق عمل نموده و با تیمار شاهد دارای اختلاف معنی­دار بودند. در شرایط آزمایشگاهی، باکتریB. subtilis RO9  با ایجاد 8/48 درصد مرگ و میر در لاروها ، بیشترین تأثیر را از خود نشان داد. همچنین در شرایط گلخانه، کاربرد مجدد باکتری­های RO9 B. subtilis و RO1  P. chlororaphis منجر به کاهش چشمگیری در تعداد گال، توده تخم و جمعیت لارو سن دوم نماتد در خاک و همچنین جمعیت تخم و لارو نماتد در ریشه گردید. نتایج آزمایش باغی نشان داد که بعد از نماتدکش راگبی، باکتری RO9 B. subtilis (2/41%) در کاهش جمعیت تخم و لارو در ریشه موثرتر از باکتری RO1 P. chlororaphis (1/%31) بوده است. باکتری RO1 P. chlororaphis در کاهش جمعیت لاروهای سن دوم در خاک و تعداد گال در ریشه (3/32%، 3/47 %)، بعد از نماتدکش راگبی، بهترین اثر را داشت. در کاهش فاکتور تولید مثل، هر دو جدایه باکتری (64/0 و 7/0) با تفاوت کمی نسبت به نماتدکش راگبی (41/0)، عملکرد مطلوبی از خود نشان دادند. در مراحل آزمایشگاهی و گلخانه­ای، اثر تیمار تلفیقی (کاربرد توأم دو باکتریRO1  و RO9) نسبت به کاربرد هر یک از آنها به تنهایی، روی شاخص­های بیماری­زایی نماتد قابل توجه نبود. نتایج این پژوهش نشان داد که استفاده از باکتری­های پروبیوتیک P. chlororaphis RO1 و  B .s subtilis RO9در دو نوبت کاربرد می‌تواند در کنترل نماتد مورد توجه قرار گرفته و جا دارد که اثر باکتری روی خسارت نماتد و شاخص­های عملکرد گیاه بررسی شود.