تعیین شکارگر غالب سپردار سفید خرما Parlatoria blanchardi با استفاده از نشانگرهای ملکولی در نخلستانهای بم
نویسندگان
1 مربی، گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ولی عصر عج رفسنجان، ایران.
2 دانشیار، گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ولی عصر عج رفسنجان، ایران.
3 استاد، گروه مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ولی عصر عج رفسنجان، رفسنجان، ایران.
4 استادیار، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، کرمان، ایران.
doi
10.22092/bcpp.2024.366314.369چکیده
خرما به عنوان یک محصول اقتصادی ارزشمند در نواحی جنوبی ایران است. استان کرمان بیشترین سطح زیر کشت نخیلات را در کشور دارد. سپردار سفید خرما Parlatoria blanchardi یکی ازآفات شاخص درخت خرما در ایران است که در برخی موارد، خسارت زیادی به باغات خرما بهخصوص درختان جوان وارد میکند. کنترل آفات خرما معمولاً با استفاده از حشرهکشها در دهههای گذشته انجام شده است. اما با توجه به جنبههای منفی برنامههای کنترل شیمیایی، در سالهای اخیر به برنامه مدیریت تلفیقی آفات و کنترل بیولوژیک توجه شده است. شکارچیان مهم و موثری در نخلستانها وجود دارند. یکی از عوامل مهم در موفقیت کنترل بیولوژیک و از شاخصهای معیار انتخاب، یافتن برهمکنشهای بین شکارگر و طعمههای مختلف آنها است. برهمکنشهای بین شکار و شکارگر و برهمکنشهای بین شکارچیان عمومی و طعمههای مختلف آنها اجزای کلیدی مطالعات اکولوژیکی است که به دنبال توضیح فرآیندهای پویایی جمعیت جانوران است که میتوان از آنها در برنامههای مدیریت تلفیقی آفات استفاده کرد. برای تعیین دشمنان طبیعی مؤثر، استفاده از نشانگرهای مولکولی کاربرد روزافزونی پیدا کرده است. برای تعیین فراوانی ژنوم سپردار در دستگاه گوارش شکارگرها، نمونهبرداریهای منظم ماهانه از شکارگرها انجام شد. آزمایش با روش دستی استخراج DNA بر پایه CTAB انجام و برای بررسی ژنوم سپردار از طریق مقایسه نمونهها از دو نشانگر ملکولی (233 و 186 جفت باز) ژن میتوکندریایی سیتوکروم اکسیداز I (COI) از سپردار سفید خرما استفاده شد. تعداد و محدوده زمانهای نمونهبرداری پس از تغذیه به نوع شکارچی مورد مطالعه بستگی دارد و باید از ابتدا مورد توجه قرار گیرد. حداکثر زمان تشخیص از چند ساعت تا 5 روز پس از تغذیه با طعمه متغیر است. بدین جهت یک آزمایش نیز برای تعیین حداکثر زمان ردیابی بقایای ژنوم شکار در دستگاه گوارش شکارگر نیز طراحی گردید. نتایج تأیید کننده اختصاصی بودن پرایمرهای مورد استفاده بود. بهترین زمان برای ردیابی ژنوم 24 ساعت پس از تغذیه تعیین گردید. همچنین نتایج نشان داد که گونه کفشدوزک Chilocorus bipustulatus L. با بیشترین میزان فراوانی ردیابی مبتنی بر DNA سپردار سفید خرما گونه غالب و مؤثر در نخلستانهای مورد ارزیابی میباشد. نتایج پژوهش حاضر، پتانسیل استفاده در کنترل بیولوژیکی و مطالعات اکولوژیکی تعاملات شکارچی و طعمه مورد استفاده را دارا است.
