تاثیر بهره‌وری علمی بر سرریز فناوری ناشی از واردات کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه آزاد اسلامی

3 پژوهشگاه رویان

doi
10.22055/jqe.2023.41683.2508
چکیده

چکیده گسترده معرفی: فناوری ناشی از واردات کالاهای واسطه­ای و سرمایه­ای بعنوان یکی از عوامل موثر بر رشد اقتصادی است و سرریز فناوری ناشی از آن نقش موثری در نوآوری، اختراعات و افزایش قدرت رقابت­پذیری  دارد. لازمه سرریز فناوری ناشی از واردات کالاهای واسطه­ای و سرمایه‌ای، گسترش بهره‌وری علمی است، زیرا بهره‌وری علمی با تمرکز بر شمار پژوهشگران، آزمایشگاه‌ها، دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و منابع و مجلات علمی در این زمینه می‌تواند شرایط را برای دستیابی به این نوع دانش‌ها فراهم ‌نماید و موجب سرریز دانش و فناوری و تولید محصولات با فناوری برتر گردد؛ بنابراین، در اقتصاد دانش‌محور با ارتقای بهره وری علمی امکان استفاده از سرریز فناوری ناشی از واردات کالاهای واسطه‌ای و سرمایه ای و در نتیجه و  رشد و توسعه اقتصادی فراهم می‌شود.     متدولوژی: در این پژوهش برای بررسی تأثیر شاخص بهره‌وری علمی بر سرریز فناوری ناشی از واردات کالاهای واسطه­ای و سرمایه­ای در کشورهای در حال توسعه (G15) طی سال‏های 2018-1996 از روش گشتاورهای تعمیم­یافته(GMM)  استفاده شده است.   یافته­ها: مطابق با  انتظارات تئوریک ضریب متغیّر سرریز فناوری ناشی از واردات کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای با یک وقفه مثبت است. این نتیجه نشان از پویایی سرریز فناوری ناشی از واردات کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای در طی زمان است، به‌طوری‌که کارکرد سرریز فناوری ناشی از واردات کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای در دوره جاری به دوره بعد نیز گسترش می‌‌یابد. همچنین نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که بهره‌وری علمی از عوامل مؤثر بر متغیّر سرریز فناوری ناشی از واردات کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای است که می‌تواند منجر به کسب دانش و فناوری جدید شده و نظرها را به سمت اقتصاد دانش‌بنیان در جهت تولید کالا و خدمات با فناوری برتر سوق دهد. به‌عبارت‌دیگر بهره‌وری علمی زمینه را برای بهبود و تغییر در تولیدات فراهم نموده و مزیت رقابتی را برای حضور در بازارهای خارجی مهیا می‌سازد و با تمرکز بر مؤلفه‌های دانش و بهره‌وری علمی شرایط را برای دستیابی به فناوری برتر فراهم می‌نماید و منجر به سرریز فناوری در بخش واردات کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای شده و در نهایت سبب تولیدات با فناوری برتر می‌گردد.    نتیجه:  بهره‌وری علمی و مولفه­های آن تاثیر مثبت و معناداری بر سرریز فناوری ناشی از واردات کالاهای واسطه­ای و سرمایه­ای دارد. همچنین نتایج نشان می­دهد که متغیرهای تولید ناخالص داخلی و قیمت نسبی تاثیر مثبت و معناداری بر سرریز فناوری ناشی از واردات کالاهای واسطه­ای و سرمایه­ای دارند. تاثیر متغیر نرخ ارز نیز بر سرریز فناوری ناشی از واردات کالاهای واسطه­ای و سرمایه­ای منفی و معنادار است. بنابراین می‌توان دریافت کشورهای موردمطالعه این پژوهش به دلیل عملکرد ضعیف در بهره‌وری علمی هنوز نتوانسته از جایگاه مناسبی در سرریز فناوری ناشی از واردات کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای در بین کشورهای جهان برخوردار باشند. لذا پیشنهادهای زیر در جهت رفع موانع، سرریز فناوری ناشی از واردات کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای و جذب فناوری ناشی از آن ارائه می­گردد: تقویت روابط بین بخش فناوری و واردات کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای. جهت تقویت فناوری ناشی از واردات کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای فضای تولید رقابتی گردد. مدیریت واردات کالاهای با فناوری برتر جهت استفاده از سرریز فنّاوری وارداتی و سازمان‌دهی طرح‏های آموزشی مرتبط با تولید صنایع با فناوری برتر. داشتن یک برنامه منسجم در جهت کسب دانش و فناوری جدید و تقویت بخش تولید کالاهای مبتنی بر فناوری برتر. افزایش بهره‌وری علمی که منجر به جذب و سرریز فناوری و کسب دانش جدید از طریق واردات کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای می‌گردد. هماهنگی سیاست‌های پولی، مالی، تجاری و ارزی در راستای سرریز و جذب فناوری ناشی از واردات کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای.