فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گیاه پنج انگشت (Vitex agnus–castus)، متعلق به خانواده Lamiaceae، از گیاهان بومی ایران می­ باشد. به منظور یافتن ترکیبات طبیعی دارای خاصیت ضد قارچی و سازگار با محیط زیست، اثر اسانس برگ این گیاه بر رشد میسیلیومی سه گونه قارچ مهم عامل تخریب و فساد محصولات کشاورزی شامل Botrytis cinerea، Penicillium digitatum و Aspergillus flavus به روش تماس با بخار به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در 6 حجم از اسانس خالص (2، 4، 8، 16، 32 و 64 میکرولیتر) با سه تکرار در دمای 1±25 درجه سلسیوس روی محیط کشت PDA (عصاره سیب زمینی– دکستروز– آگار) در شرایط آزمایشگاه انجام شد. همچنین اثر آنتی­ اکسیدانی اسانس به روش مهار رادیکال آزاد DPPH مورد ارزیابی قرار گرفت. ترکیبات شیمیایی اسانس با استفاده از دستگاه­ های GC و GC–MS شناسایی و اندازه ­گیری شد. بازده استخراج اسانس به روش تقطیر با آب 0/41 درصد بود. تجزیه شیمیایی اسانس برگ گیاه پنج انگشت نشان داد که سه ترکیب α–pinene  (52/70 درصد)، limonene (15/77 درصد) و (E)–caryophyllene (8/69 درصد) محتوای غالب آن را تشکیل می­ دهند. نتایج آزمون ضد قارچی نشان داد که حجم 64 میکرولیتر دارای بیشترین اثر بازدارندگی بر مهار رشد قارچ است. از بین گونه­ های قارچ مورد مطالعه، P. digitatum کمترین و B. cinerea بیش­ترین حساسیت در برابر اسانس را نشان دادند. همچنین، خاصیت بالای آنتی­اکسیدانی این اسانس با IC50 معادل 0/07 میلی گرم بر میلی­لیتر در مقایسه با آنتی­اکسیدان سنتزی BHT (  IC50=0/04mg/mL) به اثبات رسید.