بررسی میزان مرگ و میر نماتدDitylenchus dipsaci تحت تاثیر ساپونینهای چند اکوتیپ یونجه (Medicago sativa)
نویسندگان
1 دانشیار بازنشسته، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
2 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
3 دانش آموخته سابق دکتری، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
4 استادیار، گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
doi
10.22092/bcpp.2023.363525.346چکیده
نماتد ساقه یونجه یکی از عوامل مخرب محصولات اقتصادی از جمله یونجه، سیر، پیاز و لاله محسوب میگردد. در پژوهش حاضر، اثر ساپونین های اندام های هوایی شش اکوتیپ یونجه بر مرگ و میر نماتد ساقه یونجه در شرایط آزمایشگاه مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد که از بین تیمارهای ساپونین خام، غلظت 90 میکرولیتر از اکوتیپ های همدانی و فیض با 96 درصد، بیشترین و غلظت 50 میکرولیتر از اکوتیپ محلی میاندوآب با 42 درصد، کمترین تأثیر را بر مرگ و میر نماتد ساقه یونجه داشتند. همچنین در بین ساپونینهای خالص، غلظت 50 میکرولیتر از اکوتیپهای همدانی، پلیکراس شیراز و فیض با 99 درصد و غلظت 10 میکرولیتری اکوتیپ نیشابوری با 68 درصد، به ترتیب بیشترین و کمترین تأثیر را بر مرگ و میر نماتد نشان دادند. در بیشتر اکوتیپهای مورد بررسی، افزایش غلظت ساپونین خام از 50 به 90 میکرولیتر افزایش 54 درصدی مرگ و میر و ساپونین خالص از 10 به 50 میکرولیتر منجر به افزایش 31 درصدی مرگ و میر نماتد شد. بدین معنی که بین میزان مرگ و میر نماتد ساقه یونجه و غلظت ساپونین خام و خالص اکوتیپهای یونجه رابطه مستقیمی وجود داشت. بر این اساس اکوتیپهای همدانی، فیض و پلیکراس شیراز بیشترین و اکوتیپهای محلی میاندوآب و نیشابوری کمترین تأثیر را بر مرگ و میر این نماتد داشتند.
