فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عنصر شعری ردیف دستاورد نوآوری ایرانیان است و در شعر فارسی پیشینگی بسیار دارد. این عنصر که از کارکردهای پُرتعداد و پُرگونه برخوردار است، در همۀ قالب‌ها و ادوار شعر فارسی کاربرد داشته است؛ اما در قالب غزل، بیش‌تر از بقیۀ قالب‌ها، و در شعر دورۀ سبک اصفهانی، فراوان‌تر از دیگر دوره‌ها، مورد استفادۀ شاعران بوده است. حکیم شفایی اصفهانی، از شاعران مطرح در دورۀ سبک اصفهانی است که متناسب با اقتضائات شعری دورۀ خود، غالب غزل‌هایش را، 1066 غزل (94.59 درصد) از مجموع 1127 غزل، به‌صورت ردیف‌مند سروده است. این پژوهش که روشی توصیفی- تحلیلی دارد و مبنای داده‌های آن اسناد و منابع کتابخانه‌ای است، با نظر به بسامد فراوان ردیف در غزلیات حکیم شفایی اصفهانی، شکل گرفته است و بر آن است تا کارکردهای این عنصر را در غزلیات حکیم شفایی اصفهانی، شناسایی و تحلیل نماید. دستاورد پژوهش شمار فراوان کارکردهای ردیف و گونه‌گونی بسیار آن را در غزلیات حکیم شفایی اصفهانی، نشان می‌دهد. شاخص‌ترین این کارکردها که در متن پژوهش تبیین و تحلیل شده است، 11 مورد است که از نظر نظم الفبایی، شامل: 1. ابزار برجسته‌سازی مفهوم، مضمون و یا تصویری خاص، 2. القاگر حس درونی شعر، 3. انسجام‌بخش اندیشه و تخیل شاعر، 4. بستر آفرینش صورت‌های مجازی و ترکیبات نوین، 5. بیانگر اندیشۀ شاعر، 6. پوشانندۀ عیوب قافیه، 7. تعیین‌کننده در کم و کیف نظیره‌پردازی‌های غزلی، 8. زمینه‌ساز یگانگی میان مخاطب و شاعر، 9. عرصۀ پاسداشت زبان فارسی، 10. فزایندۀ ساحت موسیقایی، و 11. مایۀ التذاذ بصری، می‌شود.