تعیین سهم عوامل مؤثر بر اضافه برداشت منابع آب زیرزمینی (مطالعه موردی: شهرستان مرودشت)
نویسندگان
1 دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
2 دانشگاه علوم پزشکی مشهد
3 دانشگاه علوم پزشکی مشهد
doi
چکیده
کمبود آب در ایران یکی از عاملهای اصلی محدودکننده توسعه فعالیتهای اقتصادی به شمار میرود. یکی از چالشهای اصلی در زمینه منابع آب، مدیریت ضعیف و بهرهبرداری بیرویه از این منابع است. برداشتهای بدون مجوز از منابع آب زیرزمینی و کشت محصولات نامتناسب با شرایط محیطی منجر به تخصیص ناکارا و اتلاف منابع آب بدون توجه به هزینههای بالای احداث سدها و سامانههای پمپاژ آب شده است. در این پژوهش، برای بررسی عاملهای مؤثر بر اضافه برداشت منابع آب زیر زمینی از مدل لوجیت استفاده شده است. به این منظور، 290 پرسشنامه در 12 آبادی شهرستان مرودشت که برای انجام فعالیت کشاورزی از آب چاه استفاده میکردند، توزیع و تکمیل شد. نتایج نشان داد که به ترتیب متغیرهای سطح درآمد و نوع کانال انتقال آب زیرزمینی دارای اثر مثبت و متغیرهای مجوز بهره برداری از منبع آب زیرزمینی، کارایی زیربرداری آب، بازده آب، شرکت در کلاسهای آموزشی، فاصله مزرعه تا منبع و سطح تحصیلات دارای اثر منفی و معناداری بر متغیر اضافه برداشت منابع آب زیرزمینی داشته است. اجرای سیاستهای حمایتی از جمله ایجاد تسهیلات مناسب برای تجهیز کانالها و سامانههای آبیاری متناسب با شرایط توپوگرافی به منظور بهبود کارایی مزارع و اعمال پرداخت جریمه برای حفر چاههای غیر مجاز به عنوان راهکاری مناسب برای کاهش اضافه برداشت در منطقه پیشنهاد میشود.