تأثیر حکمرانی خوب بر نابرابری درآمد در کشورهای منتخب در حال توسعه و توسعه یافته؛ با تأکید بر کنترل فساد
نویسندگان
1 دانشگاه صنعتی شاهرود
2 دانشگاه آزاد اسلامی
3 دانشگاه آزاد اسلامی
doi
10.22055/jqe.2021.37420.2374چکیده
چکیده گسترده معرفی: توزیع نابرابر درآمد در جامعه موجب بروز مشکلات بسیاری در حوزههای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی هر کشور خواهد شد، به همین دلیل یکی از مهمترین وظایف دولتها توزیع مناسب درآمد در جامعه است. دولتها برای رفع نابرابری درآمد راهحلهای کوتاهمدت توصیه میکنند، در حالی که اجرای این سیاستهای کوتاهمدت بدون شناخت عوامل تأثیرگذار میتواند پیامدهای نامطلوبی بر توزیع درآمد داشته باشد. به همین منظور برای مقابله با مشکل نابرابری درآمد و برقراری توزیع عادلانه درآمد باید عوامل مؤثر بر آن را شناسایی کرد و سیاستهای مناسب و کارآ در راستای بهبود توزیع درآمد اتخاذ شود. با توجه به روند فزاینده نابرابری درآمد، نرخ بالای بیکاری و ناکارآمدی اقتصادی در جوامع مختلف به ویژه در کشورهای در حال توسعه و نقش ویژه دولت در جهت رسیدن به توزیع مناسب و عادلانه درآمد، مطرح کردن موضوع حکمرانی خوب نیاز است. نابرابری درآمد و حکمرانی خوب از مهمترین مباحث اقتصادی هر کشور به شمار میآیند. بانک جهانی، حکمرانی خوب را بر اساس شش شاخص؛ کنترل فساد، کارایی و اثر بخشی دولت، ثبات سیاسی، کیفیت قانون و مقررات، حاکمیت قانون و حق اظهار نظر و پاسخگویی معرفی کرده است، که یکی از مهمترین اجزای آن، متغیر کنترل فساد میباشد. شاخصهای حکمرانی از نظر رشد و توسعه اقتصادی نقش بسیار مهمی در محیط اقتصادی دارند، حکمرانی به عنوان یکی از ورودیهای اساسی برای رفاه مردم در نظر گرفته شده است. بنابراین توجه به نقش شاخصهای حکمرانی خوب و نبود آن به خصوص در کشورهای در حال توسعه و تأثیر آن بر توزیع درآمد که یکی از مهمترین اهداف دولتها به شمار میرود، بسیار با اهمیت و ضروری است. این پژوهش یکی از مطالعات اولیه ای است که نسبت به سایر مطالعات از سه جنبه تکنیکی، منطقهای و زمانی میتوان مورد بررسی قرار داد. هدف از این پژوهش بررسی اثر حکمرانی خوب بر نابرابری درآمد در کشورهای منتخب در حال توسعه و توسعه یافته؛ با تأکید بر کنترل فساد طی دوره زمانی 2017-2000 میباشد. متدولوژی: در این پژوهش از سه شاخص ثبات سیاسی، حاکمیت قانون و کنترل فساد به عنوان حکمرانی خوب استفاده شده است با استفاده از رگرسیون پانل کوانتایل پویا، از یک طرف به بررسی اثر شاخصهای حکمرانی خوب بر نابرابری درآمد پرداخته و از طرف دیگر اثر درآمدهای مالیاتی به همراه نرخ تورم و تولید ناخالص داخلی سرانه به عنوان متغیرهای ابزاری بر نابرابری درآمد بررسی شده است. یافتهها: نتایج حاصل از تخمین مدل رگرسیون پانل کوانتایل پویا نشان میدهد که کنترل فساد و حاکمیت قانون در هر دو گروه کشورها در چارکهای 25، 50 و 75 به ترتیب اثر مثبت و منفی و معناداری بر نابرابری درآمد دارند. ثبات سیاسی نیز در هردو گروه کشورها در چارکهای 25 و 50 اثر منفی و در چارک 75 اثر مثبت و معنادری دارد، همچنین درآمدهای مالیاتی، نرخ تورم و تولید ناخالص داخلی سرانه در چارکهای مذکور در کشورهای منتخب اثرات متفاوتی بر نابرابری درآمد دارند. نتیجه: شاخصهای حاکمیت قانون و کنترل فساد در هر دو گروه کشورهای منتخب و در تمام چارکها به ترتیب اثرات منفی و مثبت معناداری بر نابرابری درآمد دارند. همچنین ضریب شاخص ثبات سیاسی نشان میدهد که در دو چارک اول در هر دو گروه کشورها، اثر منفی و معناداری بر نابرابری درآمد( ضریب جینی) دارد و این میتواند به این معنا باشد که با بیثباتی سیاسی، انگیزه سرمایهگذاری ضعیف و مصرفگرایی در این جوامع تقویت شود که در نتیجه منجر به کاهش تولید و نابرابری درآمد میشود. این در حالی است که در چارک سوم در هر دو گروه کشورهای مورد مطالعه، شاخص ثبات سیاسی تأثیر مثبت و معناداری بر نابرابری درآمد دارد، به این معنا که با افزایش ثبات سیاسی توزیع درآمد برابرتر میشود.