اثربخشی زیستی سودومونادهای فلورسنت محیط ریشه گندم در برابر پوسیدگی معمولی ریشه و طوقه گندم ناشی از Bipolaris sorokiniana (Sacc.) Shoemaker

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران.

2 استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران.

doi
10.22092/bcpp.2023.362550.335
چکیده

سودومونادهای فلورسنت با تولید سیدرفور و متابولیت‌های بازدارنده، بیمارگرهای گیاهی را مهار کرده و با تولید هورمون‌های گیاهی، برخی آنزیم‌ها و انحلال عناصر معدنی رشد گیاه را افزایش می‌دهند. در این مطالعه، 10 جدایه سودوموناد فلورسنت از محیط ریشه گندم ارقام زاگرس و چمران (دزفول) و ارقام کوهدشت و زاگرس (پارس‌آباد) در اوایل اردیبشهت ماه سال 1396 و اوایل خرداد ماه1397 با کشت و خالص‌سازی بر روی محیط کشت کینگ ب و نیز براساس تولید رنگدانه فلورسانس سبز و زرد در زیر نور UV با طول موج 365 نانومتر جداسازی و از نظر برخی ویژگی‌های متابولیکی مانند انحلال فسفات معدنی، تولید IAA، سیدروفور، ACCدآمیناز، سیانید هیدروژن و پروتئاز و نیز مهار بیماری پوسیدگی معمولی ریشه و طوقه گندم ناشی از B. sorokiniana و افزایش ارتفاع و زیست‌توده قسمت‌های هوایی و ریشه گندم در قالب طرح کامل تصادفی (RCD) با سه تکرار برای هر تیمار ارزیابی شدند. جدایه 105UTP با 62/5 و70 درصد به‌ترتیب در آزمون‌های کشت متقابل و تولید متابولیت‌های فرّار بیشترین میزان بازدارندگی از رشد بیمارگر را نشان داد. در گلخانه، شدت بیماری 3/85 درصد برآورد شد و جدایه‌های 104UTP و 105UTP به‌ترتیب با 64/5 و 62/3 درصد، بیشترین میزان کاهش بیماری را نشان دادند. همچنین، جدایه‌های 105UTP و 104UTP به‌ترتیب موثرترین جدایه‌ها در افزایش فاکتورهای رشد ریشه و قسمت‌های هوایی گندم بودند. این جدایه‌ها به‌واسطه دارا بودن خاصیت متابولیکی مطلوب، از نظر مهار بیماری و افزایش رشد گیاه برای استفاده در کشاورزی کارآمد هستند.