فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده:در این مقاله به تحلیل مکانیسم تناسخ ادبی پرداخته می‌شود. در قالب این مکانیسم، شاعر مفاهیم و اشیاء متفاوت را به همدیگر تبدیل می‌کند. این مکانیسم با تشبیه و استعاره فرق دارد. اگر در تشبیه ادعای شباهت مطرح و در استعاره ادعای همسانی در تناسخ ادعای تبدیل و حلول مطرح است. همچنین بخشی از آرایه‌های ادبی (اضافۀ استعاری و استعارۀ نوع دوم) که بر پایۀ مفروضات بلاغت سنتی فهم نمی‌شوند و با مشکل بنیادی روبه‌رو است، در چارچوب تناسخ ادبی فهم می‌شود. در این مقاله ابعاد مختلف تناسخ و تناسخ ادبی بررسی و در بخش آخر تحلیلاتی در جهت تبیین کارکرد تناسخ بلاغی در ادبیات و علم بلاغت ارائه می‌شود. تحلیل‌ها و بررسی‌های این مقاله بر پایۀ مثال‌ها و شواهدی از ادبیات کُردی و فارسی انجام شده است. در نهایت می‌توان نتیجه گرفت که تناسخ بلاغی/ ادبی دارای هویتی مستقل است و مبنای شناختی مخصوصی دارد و بنیان استعارۀ نوع دوم است و بافت و روایت و فرم در تحلیل آن نقشی اساسی دارند و می‌توان با مبنا قرار دادن تناسخ به جای تشبیه در تأویل روساخت کلام به گزارۀ تناسخی رسید نه گزارۀ تشبیهی. در واقع این مقاله نخستین گام در حوزۀ ارتباط بلاغت و تناسخ است.کلید‌واژه‌ها: تناسخ بلاغی، تناسخ ادبی، ادبیات کردی، ادبیات فارسی، استعارۀ نوع دوم، تشبیه، تناسخ.