فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقتل‌‌نویسی از گونه‌‌های تاریخی روایت و در شمار شاخه‌‌های تاریخ‌‌نگاری است. از آنجا که رویداد تاریخی عاشورا، تأثیرات اجتماعی، اعتقادی و سیاسی بسیاری داشته ‌‌است، روایت تاریخی آن نیز با علوم مختلف از جمله ادبیات پیوند می‌‌خورد. تشبیه، از موضوعات اصلی علم بیان است که با بازتاب اندیشه و احساس در آثار مختلف، زمینۀ این پیوند را فراهم ساخته است. مقتل «سر الأسرار فی مصیبة أبی الأئمة الأطهار(ع)» از مقتل‌‌های تاریخی برجستۀ معاصر، اثر جلیلی کرمانشاهی است که تا کنون مورد غفلت پژوهشگران واقع شده ‌‌است. این پژوهش بررسی کرده تشبیهات با چه ساختار و هدفی در مقتل سر الأسرار ظهور یافته‌‌اند. ارکان تشبیه در انتقال فضا و درون‌‌مایۀ مقتل چه نقشی دارند و چگونه جهان‌‌بینی نویسنده را منعکس کرده‌‌اند. پژوهش حاضر بر آن بوده است تا به شیوۀ توصیفی- تحلیلی ارتباط عنصر تصویری تشبیه را با درون‌‌مایۀ مقتل سر الأسرار بررسی کند. نگارندگان ابتدا ساختار تشبیهات، بسامد گونه‌‌های آن را استخراج، تشبیه را به اعتبار طرفین بررسی و سپس ارتباط این عنصر را با درون‌‌مایۀ مقتل مذکور تبیین کرده‌‌اند تا از طریق ساختمان تشبیه، پیوند جهان‌‌بینی نویسنده با درون‌‌مایۀ اثر روشن شود. یافته‌‌های پژوهش نشان داده‌‌اند که میان مقتل سر الأسرار با عنصر تشبیه پیوند معنایی حاکم است و اغلب تشبیهات با هدف روشن‌‌سازی، بیان اندیشه و احساس نویسنده ایجاد شده‌‌اند تا آفرینش تشبیهات ادبی و هنری. بررسی انواع شگردهای تشبیه، وجه‌‌شبه و عناصر تشبیه‌‌ساز سهم عمده‌‌ای در تبیین فضا و درون‌‌مایۀ این روایت تاریخی دارد و از سویی معرّف اندیشه‌‌ها و جهان‌‌بینی‌‌های نویسنده هم هست‌‌ که اغلب با جلوه‌‌های حماسی، غنایی، اعتقادی و عرفانی نمایان می‌‌شوند.