بررسی تطبیقی اسطورۀ ایرج و قصه یوسف (ع)

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان وادبیات فارسی، دانشگاه پیام¬نور، مرکز تهران

2 دانشجوی دکتری زبان وادبیات فارسی، دانشگاه پیام¬نور، مرکز تهران

doi
چکیده

در خوانِش­های دوباره و نوین از روایت­های تاریخی و اساطیری،  گاه با شباهت­های بنیادین و انکارناپذیری روبرو می­شویم که می­تواند همسانی برخی از کهن الگوها را در شکل­دهی به ساختارِ اندیشه­های انسانی، گوشزد کند؛ از جمله این داستان­ها، روایتِ ایرانی زندگی ایرج و روایت عبری یوسف (ع) است؛ اگرچه در روایات کهن، داستان ایرج نیز به عنوان متنی مذهبی و مقدّس قابل اعتنا بوده است؛ امروزه، از آن بیشتر به عنوان متنی اسطوره­ای ـ حماسی یاد می­شود؛ در مقابل، داستان یوسف از همان نخستین روایت در تورات، وجهۀ مذهبی داشته و این ویژگی را در روایات مسیحی و اسلامی نیز حفظ کرده است. مقالة حاضر، تحلیلی تطبیقی دربارة ساختار و محتوای داستان ایرج و قصۀ یوسف است و سعی دارد ضمن واکاویِ بن­مایه­های کهن این دو روایت، به جنبه­های مختلف و شباهت­های قابل اعتنای آنها بپردازد و در این مسیر روایت عبرانی داستان یوسف را با روایت قرآنی و اسلامی مقایسه کرده و مطالعه­ای تطبیقی را در آن باره، سامان داده است.