فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از مکتب‌‌های شعر پارسی که ظاهراً با تعریف جدید و اروپایی آن نیز تا حدی همخوانی دارد، مکتب وقوع است. واسوخت هم نوعی از وقوع‌‌گویی است که به عقیدة پژوهندگان، محتشم کاشانی این سبک را ابداع کرده و به اوج رسانیده ‌‌است. تأملی گذرا در مطالعاتی که در زمینة شعر مکتب وقوع و واسوخت انجام شده، نشان می‌‌دهد که غالب آن‌‌ها به «عدم بهره‌‌گیری شاعران این مکتب‌‌ از شگردهای بلاغی» اتفاق نظر دارند. بر اساس این پژوهش‌‌ها، زبان شعر وقوعی عاری و خالی از شگردهای ادبی ‌‌است. پرسش این پژوهش این است که آیا به‌‌راستی شعر مکتب وقوع، خاصه شعر محتشم، شعری ساده، بی‌‌پیرایه و خالی از صناعات ادبی و اغراق‌‌های شاعرانه است؟ برای تبیین صحّت یا عدم راستی ادعاهای کلی‌‌گویانه، نیاز به یک کار آماری با معیار دقیق است. این جستار که با شیوة کمّی ـ آماری و با رویکردی سبک‌‌شناختی نوشته شده ‌‌است، با بررسی چند هنرسازة ادبی در مقداری مشخص از شعر محتشم و مقایسة آن با مقیاس شاعران برجستة سبک‌‌های عراقی و هندی نشان می‌‌دهد که نه‌‌تنها شعر محتشم خالی و عاری از شگردهای بلاغی نیست، بلکه شمار و بسامد صناعات شعر او گاه بیشتر از میزان شاعران سبک‌‌های عراقی و هندی است. هم‌‌چنین بر مبنای داده‌‌ها و نتایج این جستار بایسته است که با تشکیک در قول معروف و نقیضِ فرضِ رایج، با بازبینی آثار شاعران وقوعی و انجام پژوهش‌‌هایی دقیق و آماری، بلاغت راستین شعر آنان را معین کرد.