فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نفثة‌المصدور از آثار فنی و بدیع سدۀ هفتم هجری است که صاحب آن با چیرگی هرچه زیباتر و تأثیرگذارتر بر زبان توانسته است مصیبت‌های پیش آمده را به خوبی منعکس کند. در این اثر در کنار ظرافت‌های بیانی، زبانی، بلاغی و نکات تاریخی فراوان، آنچه که آشکار و ملموس است، بن‌مایۀ مرگ و تباهی است. بن‌مایه‌ای که بر تمام اثر سایه انداخته و لحن و بیان غمگنانه و دردآلودی به اثر بخشیده است. در این مقاله تلاش کرده‌ایم تا با رویکردی توصیفی- تحلیلی بن‌مایۀ (موتیف) مرگ را که حاصل جبرِ جنگ و پدیدة شومِ قتل و غارت‌گری است، تبیین کنیم و نشان دهیم که مرگ و مرگ‌اندیشی در نفثة‌المصدور، مرگ‌اندیشی منفعلانه است و حاصلِ جهان‌بینی و مرگ‌آگاهی فلسفی نویسنده نیست؛ دیگر آنکه قصد داریم در این اثر تمام مصادیق بن‌مایۀ مرگ را که یکی از دست‌آویزهای محمد زیدری برای ادبیت متن است، آشکار کنیم. بر این اساس باید گفت که صاحب متن نفثة‌المصدور از شگردهای مختلف بلاغی چون استعاره و انواع آن، تشبیه به شیوه‌های مختلف، کنایه‌ها به انحاء گوناگون، تکلم به زبان قرآن، استفاده از ابیات عربی و ... در راستای پرداختِ بن‌مایۀ مرگ بهره برده است.