فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دوران مدرن به هر رفتار و اقدام آگاهانه‌‌ای بر ضدّ حقوق، باورها، آزادی، اعتبار و آبروی افراد به هر وسیلة ممکن که به اضطراب، رنج و هراس دیگران بینجامد، خشونت اطلاق می‌‌شود و همین نگاه، می‌‌تواند به ابزاری برای بازخوانی و تفسیر روابط افراد در گذشته بدل شود. از آنجا که تقسیم کلان خشونت به دو ساحت کلامی و غیرکلامی است، این پژوهش بر آن است تا با پیش‌‌رو قرار دادن تعاریف جدید، بر خوانش تازه‌‌ای از این‌گونه روابط در شعر حافظ متمرکز شود و با روش توصیفی- تحلیلی، نشانه‌‌ها و دلالت‌‌های خشونت کلامی و بالتبع آن خشونت تصویر که در ساختار تحلیل‌‌های بلاغی جای می‌‌گیرد، مورد بررسی و تحلیل قرار دهد. با توجه به این امر، نتایج این پژوهش دلالت می‌‌کند که تسلط گفتمان خشونت تصویر در شعر حافظ با فراوانی نشانه‌‌های خشونت مستقیم و غیرمستقیم، بر دو ساحت گفتمان عاشقانه و گفتمان دینی-عرفانی متمرکز خواهد بود که در حوزه‌‌هایی چون تصویر کنش‌‌ها و واکنش‌‌ها در مواجهه با معشوق، توصیف معشوق، نقد ایدئولوژی‌‌های حاکم بر زمانه، توصیف ضد قهرمان (رقیب) و مخالف و موقعیت طنز و هجو ادبی نسبت دارد. خشونت کلامی در مبحث عشق در قیاس با خشونت در انتقاد اجتماعی از بسامد بالاتری برخوردار است که به شاخص‌‌هایی چون سنّت ادبی خراسانی و عناصر سیاسی- تاریخی و غلبة عنصر تقابل و پارادوکس به عنوان وجه ممیزه حافظ نسبت به دیگران در حوزة تصویر آفرینی باز خواهد گشت.