فلسفۀ گفتمان از منظر فرا-دکارت: تقابل زبان، فرهنگ و ذات
نویسندگان
1 دانشیار دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.
doi
10.22059/jop.2025.373129.1006820چکیده
این موضوع که چه عاملی باعث شکلگیری زبان میشود، غریزه یا محیط، در طی چند دهۀ اخیر بحث داغ بین محققان بوده که منجر به خلق دو دیدگاه فطریگرایی و تجربهگرایی شده است. در این مقالۀ به بررسی و تحلیل تاریخچۀ گفتمان از منظر نظریۀ «بازیِ پیچیده» و فرا-دکارت به عنوان رابطی بین زبان، فرهنگ (محیط اجتماعی و جامعه) و ذات (ژنتیک و غریزه) پرداخته شده است. این مقاله با تأکید بر اهمیت زبان به عنوان یک ابزار ارتباطی و فرهنگی، به بررسی چگونگی تأثیر آن بر هویت فردی و اجتماعی میپردازد. در این راستا، تحلیلهای عمیق و انتقادی از نظریات سنتی و مدرن در زمینه زبان و فرهنگ ارائه میشود. همچنین به بررسی چالشها و فرصتهای موجود در ارتباطات انسانی در دنیای معاصر پرداختیم و به نقش زبان در شکلدهی تفکر و رفتار انسانها بحث شده است. در این مقاله، زبان در بافت «بازی پیچیده» و در قالب «گفتمان» تعریف شده است، که تاکید بر سازندگی و غیرقابل پیشبینی بودن ارتباطات کلامی دارد. بنابراین، در این مقاله تمایز ذهن و بدن که در تفکر دکارت نهادینه شده بود مورد انتقاد قرار گرفته و تعاملات انسان در قالب بافتی پیچیدهتر و گستردهتر، در قالب فرا-دکارت تعریف شده است. مقالۀ پیش رو به این سؤال پاسخ میدهد که گفتمان از منظر «بازی پیچیده» بر چه اصولی مبتنی است و با چه معیاری میتوان به بررسی صحیح آن پرداخت. در انتها، پس از تحلیل نظریهها و عقاید فرا-دکارت در باب زبان، عوامل مؤثر در تعیین نظریۀ مناسب زبان مطرح و کاربرد آن در مطالعات گفتمان بیان شده است.