تحلیل تشبیه در آثار هوشنگ مرادی کرمانی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد آموزش زبان فارسی دانشگاه فرهنگیان و دبیر آموزش و پرورش، کرمان، ایران.

2 استادیار گروه آموزش زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

3 استادیار گروه آموزش زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

doi
10.22091/jls.2024.10607.1596
چکیده

تشبیه بیانگر عصارۀ فکری و ذهنی شاعر و نویسنده است که دستیابی به لایه‌های پنهان خیال را در آثار شاعران و نویسندگان ممکن می‌سازد و خواننده را با عقاید و باورهای شخصی، تجارب زندگی و نوع نگاه آن‌ها به جامعه آشنا می‌سازد. تشبیهات غالباً تحت ‌تأثیر علایق و نگرش‌های محوری شاعر و نویسنده پدید می‌آیند و در پس آن، می‌توان به افکار غالب و حاکم برجامعه پی‌برد؛ زیرا تشبیهات هم متأثر از عوالم شخصی و فردی شاعر و نویسنده هستند و هم تحت ‌تأثیر فرهنگ و عقاید جامعه شکل می‌گیرند؛ ازاین‌رو تشبیهات خواسته یا ناخواسته از این امور تأثیر می‌پذیرند. در میان صور خیال، تشبیه، همواره مورد توجه خاص شاعران و نویسندگان بوده ‌است. هوشنگ مرادی کرمانی نیز به تشبیه توجه بسیار داشته‌ است؛ به حدی‌که تشبیه مهم‌ترین و پرکاربردترین صورت خیالی در داستان‌های مرادی کرمانی است. در این پژوهش که به‌شیوه توصیفی_تحلیلی انجام شده ‌است، با مطالعه و بررسی تمام آثار مرادی کرمانی، تشبیهات استخراج شد و ارکان تشبیه، اهداف تشبیه و نقش تشبیه در داستان‌پردازی هوشنگ مرادی کرمانی بررسی شد. نتیجه تحقیق نشان داد که تشبیه در آثار این نویسنده کرمانی، در تقویت عناصر داستان از جمله برای فضاسازی، شخصیت‌پردازی، لحن، گفت‌و‌گو و تقویت درون‌مایه داستان به‌کار گرفته ‌شده ‌است؛ به‌طوری‌که تشبیهات با زبان، لحن، شخصیت‌پردازی و درون‌مایۀ داستان هماهنگ است و تشبیهاتی که در بخش فضاسازی داستان به کار رفته، خیال‌انگیزی بیشتری به داستان بخشیده ‌است. اهداف تشبیه بیشتر بیان حال مشبّه، اغراق، تحقیر و خیال‌انگیزی است.